Prawda

Sobota, 27 kwietnia 2024 - 14:51

« Poprzedni Następny »


Ale najpierw kawa


Athayde Tonhasca Júnior 2024-03-21

Karol II, który był zaniepokojony fałszywymi wiadomościami. Portret autorstwa Johna Rileya, The Weiss Gallery, Wikimedia.
Karol II, który był zaniepokojony fałszywymi wiadomościami. Portret autorstwa Johna Rileya, The Weiss Gallery, Wikimedia.

Karol II (1630-1685), król Anglii, Szkocji i Irlandii, cieszył się opinią życzliwego i uczonego – dzięki niemu powstało Towarzystwo Królewskie. Ale dobry król wcale nie był zadowolony z zażartego plotkowania w kawiarniach. Londyńczycy ze wszystkich środowisk spotykali się w jednej z kilkudziesięciu kawiarni w mieście, aby spędzać czas w towarzystwie innych, delektować się fajką, komentować wiadomości i, co niepokojące, dyskutować o teologii, obyczajach społecznych, polityce i republikanizmie. Król, zaniepokojony potencjalnie wywrotową gadaniną, wydał w 1672 roku proklamację mającą na celu „powstrzymanie rozpowszechniania fałszywych wiadomości i rozwiązłej mowy w sprawach państwowych i rządowych”, ponieważ niektórzy ludzie „uzurpowali sobie swobodę nie tylko w kawiarniach, ale też w innych miejscach i spotkaniach, zarówno publicznych, jak i prywatnych, potępiania i zniesławiania działań państwa, mówiąc źle o rzeczach, których nie rozumieją, i próbując wywołać i podsycić powszechną zazdrość i niezadowolenie w umysłach wszystkich dobrych poddanych Jego Królewskich Mości”.

Nikt nie zwracał większej uwagi na narzekania króla, więc dwa lata później ostro zaatakował złoczyńców kolejną proklamacją: kupcom zakazano sprzedaży „jakiejkolwiek kawy, czekolady, sorbetu i herbaty, jako że w odpowiedzi na odwrotność narażą się wielką zgubę”. Jednak Karol nie docenił, jak bardzo jego poddani cenili kawę: proklamacja wywołała ogromne oburzenie i pojawiły się oznaki publicznego nieposłuszeństwa. Być może myśląc o ojcu, który (dosłownie) stracił głowę za brak elastyczności, król szybko się wycofał. Proklamację zniesiono w ciągu dwóch tygodni, a londyńczycy mogli wrócić do rozmów, czytania i popijania mocnej, gorzkiej kawy.


Kawa do Europy trafiła z Turcji w połowie XVII wieku, a nowy napój szybko stał się popularny i modny. Pierwsza brytyjska kawiarnia została otwarta w Oksfordzie w 1652 roku, a wkrótce pojawiły się kolejne w całym królestwie. Nie podawano alkoholu, więc trzeźwi i pod wpływem kofeiny klienci mogli wymieniać się pomysłami i dyskutować o nich lub robić interesy: Lloyd's of London i London Stock Exchange wywodzą swoje korzenie z kawiarni. W Oksfordzie zaczęto je nazywać uniwersytetami za grosze: za jednego grosza, czyli tyle, co koszt filiżanki kawy i wstęp do lokalu, gdzie mężczyzna, (do obecności kobiet nie zachęcano), mógł natknąć się na uczonych mecenasów i dowiedzieć się najświeższych informacji o nauce, literaturze i filozofii. John Dryden, Isaac Newton, Samuel Pepys, Alexander Pope i Christopher Wren byli jednymi ze słynnych fanów kawiarni.


XVII-wieczna londyńska kawiarnia. Obraz w domenie publicznej, Wikipedia .



Ostatecznie, wraz z rozwojem imperium brytyjskiego dzięki wysiłkom Kompanii Wschodnioindyjskiej począwszy od 1720 r., herbata stała się najpopularniejszym gorącym napojem w kraju. Kawa zaczęła wracać na czołowe pozycje pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku, częściowo dzięki pojawieniu się masowych sieci kawiarnianych. Wielka Brytania nie jest w tym sama: kawa stała się jednym z najpopularniejszych napojów na świecie, a jej spożycie nadal rośnie.


Rozwijający się rynek kawy to dobra wiadomość dla milionów drobnych rolników i posiadaczy gruntów w około 80 krajach, którzy dostarczają większość kawy sprzedawanej na arenie międzynarodowej. Brazylia odpowiada za ~40% światowego handlu, a za nią plasują się Wietnam, Kolumbia, Indonezja i Etiopia. Kawa jest najcenniejszą uprawą w tropikach i wnosi znaczący wkład w gospodarki krajów rozwijających się w obu Amerykach, Afryce i Azji. Kawa Arabica (Coffea arabica) stanowi 75-80% światowej produkcji, a pozostała część pochodzi głównie z kawy Robusta (C. canephora), która jest łatwiejsza w uprawie niż Arabica, ale daje gorszy napój.

Cesarstwo Brazylijskie (1822-1889) okazało swoją wdzięczność dwóm uzależniającym narkotykom, które podtrzymały gospodarkę, umieszczając je na swojej fladze: kawie (po lewej) i tytoniowi © Almanaque Lusofonista, Wikimedia Commons.



Kawa Arabica od dawna uważana jest za roślinę autogamiczną, czyli samozapłodniającą się. Ten mechanizm reprodukcyjny ma tę oczywistą zaletę, że eliminuje czynniki zapylające, takie jak owady. Z drugiej strony rośliny samozapylające tracą na różnorodności genetycznej, przez co są bardziej podatne na nieprzyjemne niespodzianki w postaci nowych patogenów. Ponadto autogamia nie gwarantuje zapłodnienia w przypadku gatunków tak wybrednych jak C. arabica. Rośliny kwitną kilka razy w sezonie, ale kwiaty pojawiają się wszystkie jednocześnie i nie pozostają w pobliżu: więdną i opadają w ciągu 2-3 dni. A jeśli jest za gorąco, za zimno, za sucho lub za mokro, kwiaty nawet się nie otwierają. Podczas każdego kwitnienia roślina kawowca wytwarza od 10 do 50 tysięcy kwiatów, ale prawie 90% z nich opada bez zapłodnienia. Zatem krzewom kawy Arabica przydałaby się niewielka pomoc w zapylaniu.

 

Kwitnące rośliny kawy © FCRebelo, Wikimedia Commons.



Okazuje się, że etykieta autogamiczna nie jest do końca trafna w przypadku kawy Arabica. Coraz liczniejsze obserwacje i badania wykazały, że wielkość owoców i ogólny plon zwiększają się, gdy kwiaty odwiedzają owady, zwłaszcza pszczoły. Zwiększa się również proporcja dobrze uformowanych, jednolitych jagód, co skutkuje lepszą jakością napoju. Wyniki te pokazują, że kawa Arabica opiera się na mieszanym systemie kojarzenia: niektóre kwiaty dokonują samozapłodnienia, inne są zapładniane krzyżowo przez owady. I dane potwierdzają ten pogląd. Zapylanie przez owady zwiększa zawiązywanie owoców średnio o około 18%. Naturalizowana pszczoła miodna europejska (Apis mellifera) jest jednym z najważniejszych dostawców tej usługi, ale kilka innych rodzimych pszczół odwiedza kwiaty kawy, zwabione obfitym nektarem i pyłkiem.

 

Bezżądła pszczoła Partamona testacea jest jednym z wielu zapylaczy kawy w Ameryce Środkowej i Południowej © John Ascher, Discover Life:



Zapylanie kawy arabskiej może oznaczać coś więcej niż tylko obfitość pszczół. Niektóre badania sugerują, że pomocne jest także posiadanie dużej liczby gatunków pszczół w pobliżu, prawdopodobnie dlatego, że szereg zapylaczy zapewnia większe czasowe i przestrzenne pokrycie kwiatów, zmniejszając w ten sposób ryzyko, że gotowy do zapylenia kwiat pozostanie bez przeniesionego pyłku. Jeśli udowodni się, że różnorodność pszczół ma znaczenie (nie ma jeszcze wyroku), ochrona pozostałości leśnych typowo graniczących z polami kawowymi byłaby rozsądną praktyką w zakresie zarządzania uprawami, ponieważ są one domem dla wielu rodzimych pszczół.


Zacieniona plantacja kawy, siedlisko sprzyjające rodzimym pszczołom © 
John Blake, Wikimedia Commons.



Stojąc w kolejce po zbyt drogie podwójne espresso, macchiato lub cortado, możesz mieć negatywne zdanie na temat chciwych kawowych baronów. W rzeczywistości za filiżankę kawy za 2,30 funta sprzedawca zatrzymuje 1,70 funta; pięć pensów (~2%) trafia do hodowcy. Fairtrade szacuje, że życie 125 milionów ludzi zależy od kawy, ale wielu z tych drobnych plantatorów ledwo zarabia na życie (Światowe Forum Ekonomiczne). Zwiększanie produktywności to pewny sposób na zwiększenie dochodów rolników, a pszczoły mają tu wiele do zaoferowania. Wyższa produktywność zmniejsza również presję na siedliska naturalne, ponieważ kawę często uprawia się na obszarach zajmowanych wcześniej przez rodzime lasy.


Typowa plantacja kawy na obszarach na niskiej lub średniej wysokości w sąsiedztwie pozostałości rodzimych lasów © CoffeeHero, Wikimedia Commons.

 



Historia kawy Arabica jest przykładem zasięgu usług zapylania. Dochody drobnych rolników, dochody krajów rozwijających się, ochrona lasów tropikalnych i powiązane kwestie, takie jak składowanie dwutlenku węgla i globalne temperatury, nie mówiąc już o porannym zastrzyku kofeiny, są powiązane w różnym stopniu z pracowitością pszczół, z których część jest słabo znana. Pamiętaj o tym, delektując się kolejną filiżanką kawy.


Reklama A Brasileira, najstarszej kawiarni w Lizbonie. Sprzedaje brazylijską kawę od 1905 roku. Zdjęcie w domenie publicznej, Wikipedia .



Link do oryginału: https://whyevolutionistrue.com/2024/03/04/readers-wildlife-photos-2059/

Why Evolution Is True, 4 marca 2024

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Skomentuj Tipsa en vn Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1475 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Skamieniałe zachowanie: termity uwięzione w tandemie   Coyne   2024-04-25
Artykuł w piśmie „Science”: rozszerzyć DEI w STEMM   Coyne   2024-04-19
Dlaczego organizacje naukowe powinny zachować neutralność polityczną?   Coyne   2024-04-11
Darwin znowu się myli! Artykuł pokazuje, że jego hipoteza o „samcach większych u ssaków” wydaje się błędna   Coyne   2024-04-06
Czasami gwoździe, koparki, straż, czasami lalki, wstążki, makijaż   Tonhasca Júnior   2024-04-03
Po raz kolejny twierdzenie, że płeć nie jest binarna, ale bez żadnych nowych argumentów   Coyne   2024-03-29
Jak małpy człekokształtne (włącznie z ludźmi) straciły swoje ogony   Coyne   2024-03-26
Ale najpierw kawa   Tonhasca Júnior   2024-03-21
Ideolodzy: dlaczego nauczanie genetyki musi mieć charakter społeczno-polityczny   Coyne   2024-03-19
Przepływ genów od neandertalczyków i denisowian do ludzi „współczesnych” i odwrotnie   Coyne   2024-03-14
Wejdź – skoro nalegasz   Tonhasca Júnior   2024-03-09
Czy “bezpłciowe” bakterie tworzą biologiczne gatunki?   Coyne   2024-03-06
Carl Zimmer o gatunkach i ochronie     2024-02-29
Kolejna błędna próba skorygowania ewolucji   Coyne   2024-02-22
Ryjący w ziemi przedsiębiorcy   Tonhasca Júnior   2024-02-15
Olbrzymie armie o niezliczonych umiejętnościach    Tonhasca Júnior   2024-02-08
Wejdź, powiedziała, dam ci schronienie przed burzą   Tonhasca Júnior   2024-01-15
Czy ludzie wyewoluowali w wodzie?   Coyne   2024-01-08
Jak upadają wielcy   Tonhasca Júnior   2024-01-04
Oczy reniferów zmieniają kolor, żeby łatwiej im było dostrzec jadalne porosty   Coyne   2023-12-30
Życzliwi przestępcy   Tonhasca Júnior   2023-12-28
Conor Friedesdorf (i Alexander Barvinok) o ideologicznym przymusie na amerykańskich uczelniach   Coyne   2023-12-26
Zdumiewający manipulatorzy   Tonhasca Júnior   2023-12-25
Nie gryzie się ręki, która cię zapyla   Tonhasca Júnior   2023-10-19
Rewolucja komunikacyjna   Hannam   2023-10-18
BBC szerzy propagandę rolnictwa organicznego, a biedni na świecie cierpią   i Kathleen Hefferon   2023-10-13
Niezwykły przypadek koewolucji i specyficzności zapylacz/storczyk   Coyne   2023-10-07
Płeć męska lub żeńska: nie ma nic pomiędzy   Elliot   2023-10-03
Myślenie intuicyjne i analityczne   Novella   2023-09-29
„Kryzys klimatyczny” to mistyfikacja   Williams   2023-09-25
Jak (i dlaczego) ośmiornica edytuje swój RNA   Lewis   2023-09-23
„Najbardziej znany zabójca ludzi”: jakie są prawdziwe początki XIV-wiecznej Czarnej Śmierci?   Lewis   2023-09-15
Do jakiego stopnia pary mają wspólne cechy?   Novella   2023-09-14
Kenia daje zielone światło 58 projektom GMO – naukowcy na całym świecie kontynuują badania w dziedzinie biotechnologii, mimo procesów sądowych i dezinformacji   Ombogo   2023-09-08
Lancet atakuje anty-przebudzenie, a czytelnik odpowiada   Coyne   2023-08-24
Więcej wyrafinowanej teologii: uczony religijny zastanawia się, czy neandertalczycy mieli nieśmiertelne dusze   Coyne   2023-08-16
Aktywiści anty-GMO w Afryce szerzą mity i strach, ale nie przedstawiają żadnych naukowych dowodów   Abutu   2023-08-14
Mało znana strona ryjkowców   Tonhasca Júnior   2023-08-11
Dlaczego nie można być osobą transrasową?   Coyne   2023-08-10
Walka z malarią za pomocą inżynierii genetycznej   Novella   2023-08-08
Jak restrykcje Unii Europejskiej podsycały głosy przeciwko GMO, jak również głód na globalnym Południu, a zwłaszcza w Afryce   Oria   2023-08-02
Nieznośni mali pomocnicy   Tonhasca Junior   2023-07-29
Macedońskie skarby   Tonhasca Júnior   2023-07-26
GMO i motyle   Novella   2023-07-25
Narzucanie ideologii naturze: Kew Garden celebruje „rośliny queer”   Coyne   2023-07-24
Smak miesiąca   Tonhasca Júnior   2023-07-20
Kłopoty na wylocie   Szczęsny   2023-07-18
Ideologiczne podważanie biologii   i Luana S. Maroja   2023-07-17
Role mężczyzn i kobiet w polowaniu, raz jeszcze   Coyne   2023-07-15
David Hillis o specjacji   Coyne   2023-07-13
Niechętni dawcy i pracowici biorcy   Tonhasca Júnior   2023-07-08
Grube problemy z jelitem   Szczęsny   2023-07-07
Badaczka z Leakey Foundation twierdzi, że kości orangutanów mówią nam, że biologiczna płeć jest spektrum, a nie binarna   Coyne   2023-06-30
Przez dziurkę od klucza   Szczęsny   2023-06-24
Nowa (nie podparta żadnymi dowodami) hipoteza, która eliminuje role płciowe w społecznościach łowców-zbieraczy   Coyne   2023-06-22
Błędne wyobrażenia o ewolucji   Coyne   2023-06-16
Influencerzy z podziemia   Tonhasca Júnior   2023-06-13
Jak wyewoluowało ubarwienie ostrzegawcze?   Coyne   2023-06-12
„San Francisco Chronicle” bardzo myli się w sprawie biologicznej płci   Coyne   2023-06-09
Kolczasty problem   Tonhasca Júnior   2023-06-06
Wpaść w amok. Empiryczna analiza szaleńczych zabójstw pokazuje, że wyłaniają się dwa różne wzorce.   King   2023-06-03
Błędna krytyka genetycznych testów na pochodzenie   Coyne   2023-06-02
Zdatny do lotu   Tonhasca Júnior   2023-06-01
‘Raniąca’ idea merytorycznych podstaw nauki    i Jerry Coyne   2023-05-29
Główny problem w filogenezie zwierząt wydaje się być rozwiązany   Coyne   2023-05-26
Americana   Tonhasca Júnior   2023-05-24
Czy uprawa jabłek odzwierciedla bigoterię?   Coyne   2023-05-18
Kenia: Musimy zająć się brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, ale najpierw musimy położyć kres dezinformacji na temat upraw modyfikowanych genetycznie   Oria   2023-05-16
Czytanie myśli z fMRI i AI   Novella   2023-05-05
Jest lepiej niż myślisz   Lomborg   2023-05-03
Dwudziestu dziewięciunaukowców publikuje artykuł w obronie merytorycznych podstaw w nauce     2023-05-01
Niewygodna historia   Ferguson   2023-04-28
Biologia rezygnacji z działania: kiedy kontynuować, a kiedy spasować   Coyne   2023-04-26
Porywacze ciał   Tonhasca Júnior   2023-04-25
Porażka jest kluczowym składnikiem innowacji   Ridley   2023-04-22
Używanie roślin jako biofrabryk   Novella   2023-04-14
Dawno zmarli przemawiają do nas   Tonhasca Júnior   2023-04-12
Wątpliwi pomocnicy    Tonhasca Júnior   2023-04-08
Uganda: aktywiści przeciwni biotechnologii szerzą dezinformację   Wetaya   2023-04-05
Anglia pozwala na uprawy poddane edycji genów   Novella   2023-04-03
Recenzja z książki  Can “The Whole World” Be Wrong?   Rose   2023-04-01
Psychologia ewolucyjna dla początkujących   Coyne   2023-03-27
“Konwergentna” ewolucja mrówek grzybiarek Starego i Nowego świata   Coyne   2023-03-23
Gigantyczna armia małych zabójców   Tonhasca Júnior   2023-03-22
Colin Wright broni binarności płci u zwierząt   Coyne   2023-03-15
AI: gorąca randka z “Sydneyem ”   Gotefridi   2023-03-15
Zmienić język w ekologii i biologii ewolucyjnej! Przykład anemii sierpowatej   Coyne   2023-03-13
Wzrost liczby nieobecnych ojców i towarzyszące temu społeczne problemy   Geary   2023-03-11
No pasarán    Tonhasca Júnior   2023-03-04
Dezinformacja o GMO: Kenijczykom będzie trudno podejmować racjonalne decyzje i to może kosztować życie   Mykonyo   2023-02-24
Twardy kwiat do zgryzienia    Tonhasca Júnior   2023-02-22
ChatGPT niemal zdaje lekarski egzamin końcowy   Novella   2023-02-21
“Rogi” trylobitów mogły być używane jako broń w walkach między samcami   Coyne   2023-02-15
Postmodernizm obnażony   Dawkins   2023-02-14
Powody naszych wierzeń. Jak i dlaczego irracjonalność trzyma nas w swoich szponach i jak możemy z tym walczyć?   Pinker   2023-02-13
Kiedy zapada noc i ziemia jest ciemna   Tonhasca Júnior   2023-02-10
W nowej książce jest słuszna krytyka idei, że są lepsze i gorsze gatunki, ale jest także błędne twierdzenie, że gatunki nie są realne   Coyne   2023-02-06
Kolczatki wydmuchują bąbelki śluzu z nosa, żeby się ochłodzić   Coyne   2023-02-02
Mali i zręczni influencerzy   Tonhasca Júnior   2023-01-31
Dowody na ewolucję: Bezwłose zwierzęta mają martwe geny na sierść   Coyne   2023-01-23

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Lekarze bez Granic


Wojna w Ukrainie


Krytycy Izraela


Walka z malarią


Przedwyborcza kampania


Nowy ateizm


Rzeczywiste łamanie


Jest lepiej


Aburd


Rasy - konstrukt


Zielone energie


Zmiana klimatu


Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk