Prawda

Poniedziałek, 26 lutego 2024 - 12:20

« Poprzedni Następny »


Myślenie intuicyjne i analityczne


Steven Novella 2023-09-29


Oto stosunkowo proste zadanie matematyczne: Kij baseballowy i piłka kosztują łącznie 1,10 dolara. Kij kosztuje o 1 dolara więcej niż piłka. Ile kosztuje piłka? (Odpowiedź podam poniżej.)

 

Problem ten stanowi podstawę obszernej literatury psychologicznej dotyczącej systemów myślenia w mózgu człowieka, omówionej w książce Daniela Kahnemana: Thinking, Fast and Slow. Pomysł jest taki, że w mózgu działają dwa równoległe systemy myślenia: szybki system intuicyjny, który dostarcza szybkich odpowiedzi, które mogą być zgodne z prawdą lub nie, oraz powolny system analityczny, który systematycznie analizuje problem i sprawdza wyniki.


Ten podstawowy schemat jest dość dobrze ugruntowany w literaturze badawczej, istnieje jednak wiele pytań pobocznych. Na przykład – jaka jest dokładna natura intuicji w przypadku konkretnego problemu? Jaka jest interakcja pomiędzy systemem szybkim i wolnym? Co się stanie, jeśli wiele intuicji wejdzie w konflikt, dając różne rozwiązania dla tego samego problemu? Czy naprawdę trafne jest przedstawienie tych różnych stylów myślenia jako odrębnych systemów? Być może powinniśmy uznać je za podsystemy, ponieważ ostatecznie są częścią tego samego pojedynczego umysłu. Czy działają jak podprogramy w programie komputerowym? Jak możemy wpłynąć na działanie lub interakcję tych podprogramów za pomocą podpowiedzi?


W niedawnej publikacji
 przedstawiono wiele badań obejmujących wiele tematów dotyczących tych pytań pobocznych. Jeśli interesuje cię to pytanie, sugeruję przeczytanie całości oryginalnego artykułu. Jest dość przystępny. Ale oto mój przegląd.


Odpowiedź na zadanie matematyczne, które przedstawiłem powyżej, jest taka, że piłka kosztuje 0,05 dolara, a kij kosztuje 1,05 dolara. To spełnia oba kryteria, łączna cena wynosi 1,10 dolara, a kij kosztuje o 1 dolara więcej niż piłka. Jednak zdecydowana większość ludzi nie udziela takiej odpowiedzi. Intuicyjną odpowiedzią na ten problem jest to, że piłka kosztuje 0,10 dolara. Bez dalszych podpowiedzi 76% respondentów podaje intuicyjnie błędną odpowiedź, a tylko 13% podaje poprawną odpowiedź analityczną. Wynik ten oczywiście zależy od populacji, w której bardziej „elitarni” badani (nie jest to ocena wartościująca, po prostu termin używany w odniesieniu do osób z wyższym wykształceniem lub prawdopodobnie zaznajomionych z przedmiotem) radzą sobie znacznie lepiej, ale nadal w wielu podaje błędną odpowiedź. Ale przejdźmy do bardziej szczegółowych informacji.


Niektóre badania śledzą również, ile czasu zajmuje udzielenie odpowiedzi. Intuicyjna zła odpowiedź jest zwykle udzielana szybciej niż poprawna odpowiedź. Prowadzi to badaczy do hipotezy, że na ogół ludzie w myślach podają intuicyjną odpowiedź, ale potem niektórzy badani sprawdzają odpowiedź, stwierdzają, że jest ona błędna i korygują ją na właściwą. Być może więc różnica między tymi, którzy odpowiadają poprawnie, a tymi, którzy odpowiadają błędnie, polega na tym, że niektórzy ludzie nie sprawdzają swojej intuicyjnej odpowiedzi, a inni to robią. Ale teraz możemy przejść do szeregu pytań badawczych, aby zobaczyć, jak wpływa to na zachowanie ludzi.


Jedno pytanie cząstkowe dotyczy procesu intuicyjnego. Jedna z hipotez głosi, że intuicja polega na substytucji – w obliczu trudnego problemu zastępujemy go prostszym problemem, który naszym zdaniem da tę samą lub przynajmniej podobną odpowiedź. W tym przypadku intuicyjna odpowiedź 0,10 dolara wynika z odjęcia różnicy w cenie (1 dolar) od ceny całkowitej (1,10 dolara). A może zła odpowiedź jest wynikiem bezmyślności lub nieostrożności? Być może niektórzy ludzie po prostu nie potrafią liczyć w głowie na tyle dobrze, aby rozwiązać problem. Naukowcy zbadali tę kwestię, prosząc uczestników, aby później przypomnieli sobie problem. Spośród tych, którzy intuicyjnie otrzymali błędną odpowiedź, 23% zapamiętało to jako prostsze zadanie odejmowania, co sugeruje, że zastąpiło trudne zadanie prostszym. Niemniej większość poprawnie zapamiętała pytanie.


W innym teście poproszono badanych o podanie ceny kija zamiast piłki. Strategia odejmowania dałaby wówczas odpowiedź, że kij kosztuje 0,10 dolara. Obie odpowiedzi były mniej więcej takie same. Być może więc istnieją trzy grupy badanych – ci, którzy po prostu odejmują liczby, bez głębszego zastanowienia się, ci, którzy chcą zastąpić prostszym problemem i ci, którzy sprawdzają swoje odpowiedzi analitycznie. Ale dzieje się jeszcze więcej.


Kolejną zmienną, którą badacz wprowadził, była różnica w cenie między kijem a piłką. Jeśli powiesz, że kij kosztuje o 0,90 dolara więcej niż piłka, strategia odejmowania daje cenę za piłkę 0,20 dolara. To czyni bardziej oczywistym, że w przypadku tej odpowiedzi kij nie kosztuje o 1 dolara więcej niż piłka. W miarę zwiększania się tej różnicy coraz mniej osób udziela intuicyjnie błędnej odpowiedzi. Sugeruje to, że ludzie zgadzają się z błędną odpowiedzią tylko wtedy, gdy jest ona wystarczająco blisko prawidłowej odpowiedzi. Niedawno pisałem o innych badaniach, które wykazały, że ludzie uznają odpowiedzi za „poprawne”, jeśli są wystarczająco bliskie. Mamy tendencję do traktowania w przybliżeniu poprawnej jako wystarczająco dobrej, by uznać ją za poprawną. Prawdopodobnie ma to charakter adaptacyjny – niewielkie różnice prawdopodobnie nie są warte wymaganej energii mentalnej. Jeśli więc intuicyjna odpowiedź wydaje się wystarczająco bliska prawdy, podajemy ją. Właściwie może to być jedyny sprawdzian, jakiemu ją poddajemy – tak, to brzmi wystarczająco prawdopodobnie, by było prawdziwe.


Czy można nakłonić uczestników do przyjęcia strategii analitycznej? Tak, ale nie w pełni. Badacze próbowali różnych podpowiedzi – rozważ, czy odpowiedź może wynosić 0,05 dolara, 0,10 dolara lub żadna z tych propozycji. W jednej iteracji nawet podpowiedzieli – odpowiedź to 0,05 dolara. Wszystkie te podpowiedzi zwiększyły odsetek osób, które udzieliły prawidłowej odpowiedzi, ale nieznacznie. Duży wpływ miała tylko podpowiedź poprawnej odpowiedzi, ale nawet wtedy nie był to 100%. Niektórzy ludzie albo nie ufali udzielonej odpowiedzi, albo ich intuicja była zbyt silna, aby ją zmienić. Zbiega się to z inną miarą w tych eksperymentach – jak pewni swojej błędnej, intuicyjnej odpowiedzi są ludzie? Większość jest bardzo lub maksymalnie pewna i trudno odwieść ludzi od odpowiedzi, do której mają tak duże zaufanie.


Podsumowując, myślę, że nadal pozostaje nam przekonanie, że istnieje wiele podsystemów, które składają się na nasze procesy poznawcze, a niektóre z tych podsystemów są podświadome i intuicyjne, podczas gdy inne są bardziej świadome i analityczne. Ostatecznym systemem analitycznym może być to, co nazywamy metapoznaniem – myśleniem o tym, jak myślisz. Te podsystemy analityczne nazywane są również refleksyjnymi i analizują proces myślenia, aby upewnić się, że jest on prawidłowy. Stosowanie strategii analitycznej wymaga jednak pracy i zdolności umysłowych. Obowiązuje więc jeszcze jedna zasada – biologia jest leniwa. Rozumiem przez to, że biologia sprzyja wydajności, co oszczędza zasoby.


Psychicznie oznacza to, że jeśli przy niewielkim wysiłku uda nam się uzyskać około 90% poprawnej odpowiedzi, nasze lenistwo adaptacyjne często uzna tę odpowiedź za wystarczająco dobrą. Nie warto tracić energii umysłowej i zwlekać z działaniem, aby upewnić się, że ostatnie 10% jest poprawne. System ten może być dobrze przystosowany do sytuacji przetrwania, dając statystycznie największe szanse na przeżycie. Nie jest on jednak dobrze przystosowany do złożonej cywilizacji technologicznej, gdzie często poprawność jest bardzo ważna. Jest to szczególnie prawdziwe, gdy można zarobić miliardy dolarów na wykorzystaniu intuicji. W tym miejscu wkracza metapoznanie – musimy świadomie włączyć bardziej analityczną strategię, aby zastąpić naszą ewolucyjną strategię zdominowaną przez intuicję, i mieć jakieś wyczucie, kiedy warto włożyć w to dodatkowy wysiłek umysłowy.


Link do oryginału: https://theness.com/neurologicablog/index.php/intuitive-and-analytical-thinking/

NeurtoLogica blog, 12 września 2023

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Steven Novella
 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica. 


Skomentuj Tipsa en vn Wydrukuj




Komentarze
1. poprawna odpowiedz Jacek Kosakowski 2023-09-29


Nauka

Znalezionych 1462 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Kolejna błędna próba skorygowania ewolucji   Coyne   2024-02-22
Ryjący w ziemi przedsiębiorcy   Tonhasca Júnior   2024-02-15
Olbrzymie armie o niezliczonych umiejętnościach    Tonhasca Júnior   2024-02-08
Wejdź, powiedziała, dam ci schronienie przed burzą   Tonhasca Júnior   2024-01-15
Czy ludzie wyewoluowali w wodzie?   Coyne   2024-01-08
Jak upadają wielcy   Tonhasca Júnior   2024-01-04
Oczy reniferów zmieniają kolor, żeby łatwiej im było dostrzec jadalne porosty   Coyne   2023-12-30
Życzliwi przestępcy   Tonhasca Júnior   2023-12-28
Conor Friedesdorf (i Alexander Barvinok) o ideologicznym przymusie na amerykańskich uczelniach   Coyne   2023-12-26
Zdumiewający manipulatorzy   Tonhasca Júnior   2023-12-25
Nie gryzie się ręki, która cię zapyla   Tonhasca Júnior   2023-10-19
Rewolucja komunikacyjna   Hannam   2023-10-18
BBC szerzy propagandę rolnictwa organicznego, a biedni na świecie cierpią   i Kathleen Hefferon   2023-10-13
Niezwykły przypadek koewolucji i specyficzności zapylacz/storczyk   Coyne   2023-10-07
Płeć męska lub żeńska: nie ma nic pomiędzy   Elliot   2023-10-03
Myślenie intuicyjne i analityczne   Novella   2023-09-29
„Kryzys klimatyczny” to mistyfikacja   Williams   2023-09-25
Jak (i dlaczego) ośmiornica edytuje swój RNA   Lewis   2023-09-23
„Najbardziej znany zabójca ludzi”: jakie są prawdziwe początki XIV-wiecznej Czarnej Śmierci?   Lewis   2023-09-15
Do jakiego stopnia pary mają wspólne cechy?   Novella   2023-09-14
Kenia daje zielone światło 58 projektom GMO – naukowcy na całym świecie kontynuują badania w dziedzinie biotechnologii, mimo procesów sądowych i dezinformacji   Ombogo   2023-09-08
Lancet atakuje anty-przebudzenie, a czytelnik odpowiada   Coyne   2023-08-24
Więcej wyrafinowanej teologii: uczony religijny zastanawia się, czy neandertalczycy mieli nieśmiertelne dusze   Coyne   2023-08-16
Aktywiści anty-GMO w Afryce szerzą mity i strach, ale nie przedstawiają żadnych naukowych dowodów   Abutu   2023-08-14
Mało znana strona ryjkowców   Tonhasca Júnior   2023-08-11
Dlaczego nie można być osobą transrasową?   Coyne   2023-08-10
Walka z malarią za pomocą inżynierii genetycznej   Novella   2023-08-08
Jak restrykcje Unii Europejskiej podsycały głosy przeciwko GMO, jak również głód na globalnym Południu, a zwłaszcza w Afryce   Oria   2023-08-02
Nieznośni mali pomocnicy   Tonhasca Junior   2023-07-29
Macedońskie skarby   Tonhasca Júnior   2023-07-26
GMO i motyle   Novella   2023-07-25
Narzucanie ideologii naturze: Kew Garden celebruje „rośliny queer”   Coyne   2023-07-24
Smak miesiąca   Tonhasca Júnior   2023-07-20
Kłopoty na wylocie   Szczęsny   2023-07-18
Ideologiczne podważanie biologii   i Luana S. Maroja   2023-07-17
Role mężczyzn i kobiet w polowaniu, raz jeszcze   Coyne   2023-07-15
David Hillis o specjacji   Coyne   2023-07-13
Niechętni dawcy i pracowici biorcy   Tonhasca Júnior   2023-07-08
Grube problemy z jelitem   Szczęsny   2023-07-07
Badaczka z Leakey Foundation twierdzi, że kości orangutanów mówią nam, że biologiczna płeć jest spektrum, a nie binarna   Coyne   2023-06-30
Przez dziurkę od klucza   Szczęsny   2023-06-24
Nowa (nie podparta żadnymi dowodami) hipoteza, która eliminuje role płciowe w społecznościach łowców-zbieraczy   Coyne   2023-06-22
Błędne wyobrażenia o ewolucji   Coyne   2023-06-16
Influencerzy z podziemia   Tonhasca Júnior   2023-06-13
Jak wyewoluowało ubarwienie ostrzegawcze?   Coyne   2023-06-12
„San Francisco Chronicle” bardzo myli się w sprawie biologicznej płci   Coyne   2023-06-09
Kolczasty problem   Tonhasca Júnior   2023-06-06
Wpaść w amok. Empiryczna analiza szaleńczych zabójstw pokazuje, że wyłaniają się dwa różne wzorce.   King   2023-06-03
Błędna krytyka genetycznych testów na pochodzenie   Coyne   2023-06-02
Zdatny do lotu   Tonhasca Júnior   2023-06-01
‘Raniąca’ idea merytorycznych podstaw nauki    i Jerry Coyne   2023-05-29
Główny problem w filogenezie zwierząt wydaje się być rozwiązany   Coyne   2023-05-26
Americana   Tonhasca Júnior   2023-05-24
Czy uprawa jabłek odzwierciedla bigoterię?   Coyne   2023-05-18
Kenia: Musimy zająć się brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, ale najpierw musimy położyć kres dezinformacji na temat upraw modyfikowanych genetycznie   Oria   2023-05-16
Czytanie myśli z fMRI i AI   Novella   2023-05-05
Jest lepiej niż myślisz   Lomborg   2023-05-03
Dwudziestu dziewięciunaukowców publikuje artykuł w obronie merytorycznych podstaw w nauce     2023-05-01
Niewygodna historia   Ferguson   2023-04-28
Biologia rezygnacji z działania: kiedy kontynuować, a kiedy spasować   Coyne   2023-04-26
Porywacze ciał   Tonhasca Júnior   2023-04-25
Porażka jest kluczowym składnikiem innowacji   Ridley   2023-04-22
Używanie roślin jako biofrabryk   Novella   2023-04-14
Dawno zmarli przemawiają do nas   Tonhasca Júnior   2023-04-12
Wątpliwi pomocnicy    Tonhasca Júnior   2023-04-08
Uganda: aktywiści przeciwni biotechnologii szerzą dezinformację   Wetaya   2023-04-05
Anglia pozwala na uprawy poddane edycji genów   Novella   2023-04-03
Recenzja z książki  Can “The Whole World” Be Wrong?   Rose   2023-04-01
Psychologia ewolucyjna dla początkujących   Coyne   2023-03-27
“Konwergentna” ewolucja mrówek grzybiarek Starego i Nowego świata   Coyne   2023-03-23
Gigantyczna armia małych zabójców   Tonhasca Júnior   2023-03-22
Colin Wright broni binarności płci u zwierząt   Coyne   2023-03-15
AI: gorąca randka z “Sydneyem ”   Gotefridi   2023-03-15
Zmienić język w ekologii i biologii ewolucyjnej! Przykład anemii sierpowatej   Coyne   2023-03-13
Wzrost liczby nieobecnych ojców i towarzyszące temu społeczne problemy   Geary   2023-03-11
No pasarán    Tonhasca Júnior   2023-03-04
Dezinformacja o GMO: Kenijczykom będzie trudno podejmować racjonalne decyzje i to może kosztować życie   Mykonyo   2023-02-24
Twardy kwiat do zgryzienia    Tonhasca Júnior   2023-02-22
ChatGPT niemal zdaje lekarski egzamin końcowy   Novella   2023-02-21
“Rogi” trylobitów mogły być używane jako broń w walkach między samcami   Coyne   2023-02-15
Postmodernizm obnażony   Dawkins   2023-02-14
Powody naszych wierzeń. Jak i dlaczego irracjonalność trzyma nas w swoich szponach i jak możemy z tym walczyć?   Pinker   2023-02-13
Kiedy zapada noc i ziemia jest ciemna   Tonhasca Júnior   2023-02-10
W nowej książce jest słuszna krytyka idei, że są lepsze i gorsze gatunki, ale jest także błędne twierdzenie, że gatunki nie są realne   Coyne   2023-02-06
Kolczatki wydmuchują bąbelki śluzu z nosa, żeby się ochłodzić   Coyne   2023-02-02
Mali i zręczni influencerzy   Tonhasca Júnior   2023-01-31
Dowody na ewolucję: Bezwłose zwierzęta mają martwe geny na sierść   Coyne   2023-01-23
Krew, znój, łzy i pot   Tonhasca Júnior   2023-01-19
Bąkojady czyszczą nosorożce   Coyne   2023-01-18
Mózg używa geometrii hiperbolicznej   Novella   2023-01-16
O wspaniały nowy świecie   Tonhasca Júnior   2023-01-12
Ciepło zabija. Zimno zabija wielu więcej   Jacoby   2023-01-09
Po co badać przestrzeń kosmiczną?   Jacoby   2023-01-04
Rdzenni Amerykanie żądają doczesnych resztek pumy z Griffith Park   Coyne   2023-01-03
Świetny artykuł o epigenetyce   Coyne   2022-12-30
Śmiało podążaj tam, gdzie nie dotarł jeszcze żaden owad   Tonhasca Júnior   2022-12-28
Rzecz o splątaniu nauki i wiary   Koraszewski   2022-12-26
Pradawny ekosystem zrekonstruowany przy użyciu skamieniałego DNA   Coyne   2022-12-19
Rozważania heretyckiego mediewisty o historii, wartościach i zdumiewającej głupocie   Landes   2022-12-16
Ewolucyjne ślepe zaułki i lepkie urządzenia: botanik Darwin   Tonhasca Júnior   2022-12-14

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Lekarze bez Granic


Wojna w Ukrainie


Krytycy Izraela


Walka z malarią


Przedwyborcza kampania


Nowy ateizm


Rzeczywiste łamanie


Jest lepiej


Aburd


Rasy - konstrukt


Zielone energie


Zmiana klimatu


Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk