Prawda

Niedziela, 5 grudnia 2021 - 20:24

« Poprzedni Następny »


Nowy Ateizm

Dlaczego religia może być racjonalna, ale robi to w zły sposób


Jerry Coyne 2014-02-20


Często słyszmy twierdzenie, że nauka narodziła się z chrześcijaństwa. Oczywiście, istnieje mnóstwo argumentów przeciwko temu, a głównym z nich jest to, że chrześcijaństwo dzierżyło w Europie władzę przez ponad tysiąclecie podczas Ciemnego Średniowiecza i po prostu nie było wówczas nauki.

Do książki, którą piszę, badam twierdzenie – teologów i apologetów religijnych – że nauka wyrosła z chrześcijaństwa, czym wyjaśniają rozwój nauki w Europie i nigdzie indziej. (Tak, tak, wiemy o Chinach i Bliskim Wschodzie, ale ich nauka wygasła.) Jednym z najgłośniejszych orędowników tego twierdzenia jest Rodney Stark, socjolog religii, który określa siebie jako „niezależnego chrześcijanina”. Jego książka The Victory of Reason: How Christianity Led to Freedom Capitalism, and Western Success [Zwycięstwo rozumu: jak chrześcijaństwo doprowadziło do wolności, kapitalizmu i sukcesu Zachodu]  jest często cytowana jako niepodważalny dowód, że nauka narodziła się z chrześcijaństwa.


Oczywiście, istnieje mnóstwo argumentów przeciwko temu, a głównym z nich jest to, że chrześcijaństwo dzierżyło w Europie władzę przez ponad tysiąclecie podczas Ciemnego Średniowiecza i po prostu nie było wówczas nauki. Chociaż można wskazać na promowanie uczenia się przez Kościół katolicki (mnisi kopiujący stare manuskrypty, kościół utrzymujący uniwersytety i tak dalej) panowało równocześnie wszechobecne propagowanie dogmatu i umniejszanie rozumu oraz aktywne tłumienie i prześladowania herezji. Choć nie wiemy, dlaczego nowoczesna nauka jest produktem specyficznie europejskim, lepszą hipotezą jest to, że Europa jest miejscem, w którym wyrosło Oświecenie – ruch zachęcający do rozumowania, obserwacji i kwestionowania. (Jest osobnym pytaniem, dlaczego Oświecenie pojawiło się w Europie, ale Steve Pinker ma wyjaśnienie w Better Angels, włącznie z powstaniem pras drukarskich.)


Argumenty Starka są niezmiernie irytujące, ale właśnie przeczytałem miażdżącą recenzję jego książki (i jego tezy) napisaną przez Andrew Bernsteina: “The tragedy of theology: How religion caused and extended the Dark Ages“ [Tragedia teologii: jak religia spowodowała i przedłużyła Ciemne Średniowiecze]. Odnośnik jest poniżej, tekst jest dostępny za darmo i jest to dobra lektura. Ktoś mógłby mieć zastrzeżenia, że Bernstein jest zwolennikiem obiektywizmu Ayn Rand, i istotnie jest, ale nie daj się zniechęcić, bo dokonuje sprawnego rozbioru argumentów Starka i przypuszcza miażdżący atak na teologię.


Tym razem chcę zostawić na boku kwestię “nauka pochodzi od religii” i po prostu przytoczyć coś, co Bernstein powiedział o używaniu rozumu przez religię. Chodzi mu o to, że religia istotnie używa rozumu, ale w zupełnie inny sposób niż robi to nauka. Nie będę dalej komentował poza powiedzeniem, że całkowicie zgadzam się z Bernsteinem. (Podkreślenia w poniższym fragmencie są moje.) Pasja i argumenty Bernsteina przypominają mi Roberta G. Ingersolla:


 Teolodzy i ogólnie religianci zaczynają od przesłanki z dziedziny fantazji, a potem stosują rygorystyczną logikę formalną, by wydobyć jej implikacje. Sam Stark pisze, że „teologia składa się z formalnego rozumowania o Bogu”. Jest to zachwycająco precyzyjne. Teolodzy, poczynając od wyśnionego tworu własnych umysłów, analizują cechy tego tworu przez rygorystyczne stosowanie formalnej – to jest, dedukcyjnej – logiki.


. . . W historii filozofii termin “racjonalizm” ma dwa różne znaczenia. W jednym sensie oznacza niezłomne oddanie krytycznej myśli w odróżnieniu od każdego irracjonalnego odrzucenia rozumu. W tym sensie Arystoteles i Ayn Rand są wybitnymi racjonalistami, przeciwstawiającymi się każdej formie irracjonalizmu, włącznie z wiarą. W węższym sensie jednak racjonalizm kontrastuje z empiryzmem, jeśli chodzi o fałszywą dychotomię między oddaniem tak zwanemu „czystemu” rozumowaniu (tj. rozumowaniu oderwanemu od postrzeganej rzeczywistości) a wyłącznym poleganiu na doświadczeniu zmysłów (bez opartego na nim wnioskowania.) Racjonalizm w tym sensie jest oddaniem rozumowaniu skonstruowanemu jako logiczna dedukcja, a nie z obserwacyjnego punktu wyjścia, oraz nieufność wobec doświadczenia zmysłów (np. metoda Kartezjusza). Empiryzm, według tej błędnej dychotomii, jest wiarą, że doświadczenie zmysłów dostarcza faktycznej wiedzy, ale każdy wniosek wychodzący poza obserwację jest zaledwie manipulacją słowami lub symbolami werbalnymi (np. podejście Hume’a). Zarówno Arystoteles, jak Ayn Rand odrzucają taką fałszywą dychotomię między rozumem a doświadczeniem zmysłów; żadne bowiem nie jest racjonalistyczne w tym węższym sensie.


Teologia jest najczystszym wyrazem racjonalizmu w sensie postępowania drogą dedukcji logicznej od przesłanek nie zakorzenionych w dających się obserwować faktach – dedukcja bez odniesienia do rzeczywistości. Tak zwane „myślenie”, które odbywa się tutaj, jest czysto formalne, bez podstawy w obserwacji, pozbawione faktów, odcięte od rzeczywistości.
Na przykład Tomasz z Akwinu był największym w historii ekspertem w dziedzinie “angelologii”. Nikt nie mógł równać się z nim „wiedzą” o aniołach i poświęcił im znacznie więcej miejsca w swojej olbrzymiej Summa Theologica niż fizyce.


Tutaj jest tragedia teologii w swojej wydestylowanej esencji: Zająć świetny intelekt ludzki, geniusz niemal, z głęboko rygorystyczną dedukcją logiczną – do badania niczego. W Średniowieczu wielkie umysły, zdolne do przekształcenia świata, nie badały świata; i tak przez tysiąclecie, kiedy ludzie krzyczeli w męczarniach – przymierali głodem, zżerani przez trąd i dżumę, umierający masami przed trzydziestką – ludzie o wielkich umysłach, którzy mogli dostarczyć im ziemskiego zbawienia, porzucili ich na rzecz swoich pozaziemskich fantazji. Raz jeszcze te fundamentalne kwestie filozoficzne przemawiają ostro przeciwko argumentowi Starka, niemniej on je po prostu ignoruje.


Religia jako dziedzina jest, w swej najlepszej postaci, racjonalizmem – dedukcją z wymyślonych przesłanek – nie zaś prawdziwą racjonalnością. (W najgorszej postaci odrzuca nawet ten rozwodniony związek z logiką na rzecz trzymania się nieskazitelnej wiary.)…


Why religion can be rational but is doingit wrong

Why Evolution Is True, 14 lutego 2014

Tłumaczenie Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne
Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej. 

 

Od redakcji

 

Ten spór między zwolennikami czystego rozumu, opartego wyłącznie na logice oraz zwolennikami empiryzmu opartego wyłącznie na obserwacji doskonale ilustruje złośliwa opowieść jak wygląda rozmowa po stosunku seksualnym pary behaviorystów:

- Tobie było dobrze, a jak mnie było?  


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Ayn Rand Mab 2014-02-20


Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 741 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Pierwszy krytyk bożego dzieła (II)   Ferus   2021-12-05
Pierwszy krytyk bożego dzieła   Ferus   2021-11-28
Paradoksalne „Dzięki Bogu” (II)   Ferus   2021-11-21
Paradoksalne „Dzięki Bogu”.   Ferus   2021-11-14
Absurdalna awersja wierzących do ateizmu   Ferus   2021-11-07
Refleksje sprzed lat: „Fikcyjna walka dobra ze złem” i inne   Ferus   2021-10-31
Atak ateizmu na ludzki rozum? (III)   Ferus   2021-10-24
Pytanie bez odpowiedzi   Łukaszewski   2021-10-18
Atak ateizmu na ludzki rozum? II.   Ferus   2021-10-17
Nasila się dżihadystyczne ludobójstwo chrześcijan w Nigerii   Ibrahim   2021-10-16
Atak ateizmu na ludzki rozum?!   Ferus   2021-10-10
Idea, która wyprowadziła rozum na manowce   Ferus   2021-10-03
"Time Magazine” i zachodnie podejście do islamizmu   Mahmoud   2021-10-02
Powolne odrzucanie religijnego mitu   Koraszewski   2021-09-27
Duchowni czy wyrachowani biznesmeni w sutannach?   Ferus   2021-09-26
Kościół zdeprawowany i mamoną silny   Koraszewski   2021-09-22
Turecki ateista zamordowany 31 lat temu   Bulut   2021-09-18
Naturalne czy sztucznie wykreowane religie?   Ferus   2021-09-12
Bogowie popkultury.Czyli jakimi religijnymi stereotypami „karmi” nas telewizja.   Ferus   2021-09-05
Ojciec święty, święty Paweł i teologia zastąpienia    Koraszewski   2021-08-30
(Nie)Fachowe pośrednictwo religijne.Czyli nieudana próba połączenia sprzecznych ze sobą zachowań.   Ferus   2021-08-29
Chora koncepcja Boga/bogów   Ferus   2021-08-22
W oparach ateizmu z czasu przeszłego   Koraszewski   2021-08-19
Islam – religia pokoju   Koraszewski   2021-08-16
Rozum i Wiara (XVIII)   Ferus   2021-08-15
Kult jednostki i bunt umysłu zniewolonego   Pandavar   2021-08-10
Biblia, kobiety i Bóg? (III)   Ferus   2021-08-08
Bezduszna duchowość ateistów   Koraszewski   2021-08-03
Most nad przepaścią (III)   Ferus   2021-08-01
Most nad przepaścią (II)   Ferus   2021-07-25
Most nad przepaścią   Ferus   2021-07-18
Chrześcijańskie stanowisko wobec rozdziału Kościoła i państwa   Koraszewski   2021-07-17
Czy ateizm może być nauczany jako religia?   Koraszewski   2021-07-12
Bajka o „zagubionej owcy” i cwanych „pasterzach duchowych”   Ferus   2021-07-11
Biblia, kobiety i Bóg? (II)   Ferus   2021-07-04
Ekumeniczne spotkanie apostatów   Koraszewski   2021-06-29
Czy wolno krytykować muzułmanów?   Pandavar   2021-06-28
Targniecie się na życie wieczne?   Ferus   2021-06-27
Dwa różne Dekalogi   Ferus   2021-06-20
Pasterze i ich bezwolne owce, czyli paradoksy „duchowego pasterzowania”   Ferus   2021-06-13
Biblia, kobiety i Bóg? Czyli co takiego Bóg chce powiedzieć czytelnikom Pisma Świętego?   Ferus   2021-06-06
Jest człowieczeństwo i jest muzułmańskie człowieczeństwo   Pandavar   2021-06-03
Żałoba bez złudzeń   Igwe   2021-05-26
Bezbożne „Ranczo” (II)   Ferus   2021-05-23
Ateista i „zatroskany głos rozsądku”   Ferus   2021-05-16
Obraza uczuć religijnych. Czyli co obraża osoby wierzące, a co nie, choć może powinno?   Ferus   2021-05-09
„Szczepionkowa” hipoteza powstania religii   Ferus   2021-05-02
Książka Lucjana Ferusa   Koraszewski   2021-04-26
Kłamiemy, gdyż taką mamy naturę? Czyli „względna równowaga między prawdą a fikcją”.   Ferus   2021-04-25
Duchowa służba zdrowia. Czyli oblicze Boga zatroskanego Miłosierdziem.   Ferus   2021-04-18
Poświąteczna refleksja. Kiedy mity traktowane są jako rzeczywistość.   Ferus   2021-04-11
Nieautoryzowany wywiad z Bogiem   Ferus   2021-04-04
Miecz czy Rozum? Czyli jak uczy historia religii: na jedno wychodzi!   Ferus   2021-03-28
Diabelskie zwierciadło jest winne złu?   Ferus   2021-03-21
Dziewuchy dziewuchom tu i tam   Koraszewski   2021-03-16
Irracjonalne „objawienia boże” (II)   Ferus   2021-03-14
Irracjonalne „objawienia boże”   Ferus   2021-03-07
Groza umiarkowanego islamizmu   Chesler   2021-03-04
Hartowanie ciała i hart ducha   Ferus   2021-02-28
Bezbożne „Ranczo”.Czyli nie jest dobrze, iż wierni mało wiedzą o religii, czy raczej bardzo dobrze?   Ferus   2021-02-21
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości (IV)   Ferus   2021-02-14
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości (III)   Ferus   2021-02-07
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości (II)   Ferus   2021-01-31
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości   Ferus   2021-01-24
Bajkowe dziedzictwo religii. Czyli wspaniała, ale też przerażająca potęga wyobraźni.   Ferus   2021-01-17
Bóg, ojczyzna, nędza i zniewolenie   Koraszewski   2021-01-14
Opatrzność Boża, a szczepienia na COVID-19   Ferus   2021-01-03
W Gazie Hamas jest Grinchem, który ukradł Boże Narodzenie   Fitzgerald   2020-12-31
Episkopat Polski w sprawie szczepionek zaleca: róbta co chceta   Koraszewski   2020-12-30
Bożonarodzeniowa koniunkcja planet. Czyli coroczna „koniunkcja” religii z nauką.   Ferus   2020-12-27
Listy byłych niewolników do ich byłych Panów (III)   Ferus   2020-12-20
Islam nakazuje kochać Mahometa i Dżihad bardziej niż własne rodziny     2020-12-14
Listy byłych niewolników do ich byłych Panów (II)   Ferus   2020-12-13
Listy byłych niewolników do ich byłych Panów   Ferus   2020-11-29
Brudny czyściec i diabelnie skuteczny strach przed piekłem   Ferus   2020-11-22
Dylemat moralny czy prosty wybór?   Ferus   2020-11-15
Refleksje sprzed lat: „W obronie kobiet” II.   Ferus   2020-11-08
Refleksje sprzed lat: „W obronie kobiet”   Ferus   2020-11-01
Nasze zacofanie jest najgorszą obrazą Proroka   Montaser   2020-10-31
USA to jedyny kraj, który rozlicza mułłów   Rafizadeh   2020-10-27
Dyspensa zwalniająca wiernych z myślenia   Ferus   2020-10-25
Dziecinne pytanie: Po co ludzie stworzyli bogów?   Ferus   2020-10-18
Dziecinne pytanie: Po co Bóg stworzył ludzi?   Ferus   2020-10-11
Alternatywa dla idei zbawienia   Ferus   2020-10-04
Beczka dziegciu i łyżka miodu   Ferus   2020-09-27
Refleksje sprzed lat: „Głęboka wiara” i inne.   Ferus   2020-09-20
Zamordowanie amerykańskiego “bluźniercy” w Pakistanie   Ibrahim   2020-09-16
Czy istnieją „głęboko niewierzący”?   Ferus   2020-09-06
Ludzie są grzeszni, ale Kościół (na pokaz) jest święty   Kruk   2020-09-03
Kogo bije dzban?   Koraszewski   2020-08-31
Refleksje sprzed lat: „Łaska boska” i inne   Ferus   2020-08-30
Ignorowane ludobójstwo chrześcijan w Nigerii    Ibrahim   2020-08-25
Egocentryzm religijny   Ferus   2020-08-23
Quo vadis religio?   Ferus   2020-08-16
Palestyńczycy: Priorytety muzułmańskich “uczonych” podczas COVID-19   Toameh   2020-08-04
Ituriel – elektroniczny bóg. Czyli książka, której nie napisałem.   Ferus   2020-08-02
Porwanie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Kneset   Pandavar   2020-07-08
Dlaczego nauki i religii nie można ze sobą pogodzić   Koraszewski   2020-07-05
Palestyńczycy: Nieislamskie prawo o ochronie rodziny   Toameh   2020-07-02
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Kneset   Pandavar   2020-07-01

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk