Prawda

Poniedziałek, 20 maja 2024 - 12:05

« Poprzedni Następny »


Swobodne przemieszczanie się talentów było kluczowe dla sukcesu Europy


Matt Ridley 2017-01-06


Włoskie referendum i wybory w Austrii są sygnałem, że nasz kontynent może stać na krawędzi dezintegracji politycznej. Jest możliwe, że imperium rozpada się na naszych oczach, podobnie jak wcześniej imperium habsburskie i osmańskie i to w tych samych okolicach.

Z wzrostem partii nacjonalistycznych we Włoszech, Austrii, na Węgrzech, w Polsce, Holandii, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii nie można dłużej lekceważyć możliwości, że unia brukselska ożywia nacjonalizm zamiast go zdławić. Imperium habsburskie, które także próbowało uczynić całość z lingwistycznie i kulturowo różniących się części, i zakończyło swoje istnienie w wyniku wojny wywołanej serbskim nacjonalizmem, jest nieszczęsnym precedensem. Unia Europejska może dziś zachęcać do tego, czemu miała położyć kres.


To prawda, że jest to imperium bez dziedzicznego imperatora, zbudowane na pięknych ideałach pokoju i dobrobytu. Ale, przynajmniej początkowo, imperium Napoleona także było założone na zasadzie zastąpienia starych reżimów bardziej merytokratycznym i nowoczesnym systemem.


Na takim tle warto przypomnieć, że czołową teorią wśród historyków ekonomii, wyjaśniającą, dlaczego po roku 1400 Europa stała się najbogatszym i najbardziej innowacyjnym kontynentem, jest fragmentacja polityczna. Właśnie dlatego, że Europa nie była zjednoczona, stała się laboratorium różnych sposobów rządzenia, umożliwiając odkrycie systemu sprawowania władzy, który pozwalał, by rozkwitł wolny rynek i wynalazki, najpierw we Włoszech Północnych i niektórych częściach Niemiec, potem w Niderlandach, a potem w Wielkiej Brytanii. W odróżnieniu od tego, zjednoczenie Chin pod jednym władcą nie pozwoliło na takie eksperymenty.


Na ogół przyjmuje się, że baron Charles Montesquieu pierwszy sformułował tę teorię w De L’Esprit Des Lois (1748). W odróżnieniu od wielkich imperiów Azji, napisał, „wiele średniej wielkości państw” w Europie wyhodowało “ducha wolności, co czyni bardzo trudnym podporządkowanie każdej części i poddanie jej obcej sile innej niż przez prawo i to, co jest pożyteczne dla handlu”.    


Uważam jednak, że David Hume naprawdę zrozumiał to jako pierwszy. W eseju z 1742 r. Of the Rise and Progress of the Arts and Sciences dumał o tym, dlaczego “znaczny zasób wyrafinowania i nauki” Chin nie dojrzał i winił za to fakt, że „autorytet jednego nauczyciela, takiego jak Konfucjusz, z łatwością był propagowany z jednego krańca imperium do drugiego. Nikt nie miał odwagi, by oprzeć się nurtowi powszechnej opinii”. W odróżnieniu od tego, Europa jest kontynentem „najbardziej podzielonym przez morza, rzeki i góry”, a więc „podział na małe państwa sprzyja nauce przez powstrzymanie postępów autorytetu, jak również władzy”.


Niezależnie od tego, kto pierwszy pomyślał o tym, ideą, która zyskała niemal powszechną zgodę wśród historyków, jest to, że niepołączona Europa, choć często niszczona przez wojnę, była także skłonna do innowacji i wolności – dzięki możliwości przekraczania granic przez innowatorów i zdolnych rzemieślników w poszukiwaniu przyjaźniejszych władz.


W The European Miracle (1981), Eric Jones twierdził, że “wobec skali ekonomicznej, jaką mogły oferować duże imperia, decentralizacja Europy oferowała elastyczność i zestaw eksperymentów w zarządzaniu rządowym”. Od tego czasu historycy Nathan Rosenberg, Paul Kennedy, Jared Diamond i Joel Mokyr powtórzyli w swoich książkach tę samą tezę. W eseju z 2007 r. Mokyr wskazał na to, że Paracelsus, Comenius, Descartes, Hobbes i Bayle “przetrwali przez strategiczne przemieszczanie się przez granice narodowe”. Mógł dodać do swojej listy Gutenberga, Kolumba, Papina, Woltera i innych.


Na początku XVIII w. ambitny chemik i niedoszły alchemik o nazwisku Johann Friedrich Böttger przedstawił się na dworze Augusta Mocnego, elektora Saksonii, twierdząc, że odkrył metodę produkcji złota. Książę natychmiast uwięził go w zamku, żeby nie powędrował dalej i nie zaoferował swojej technologii rywalizującemu władcy – ilustrując w ten sposób myśl Hume’a. Böttger oczywiście nie wiedział, jak zrobić złoto, ale wypracował metodę produkowania delikatnej porcelany, która mogła rywalizować z chińską. Zamek nazywał się Meissen.


W XVIII wieku Wielka Brytania eksperymentowała z mniejszym obciążeniem podatkowym w stosunku do Republiki Holenderskiej. Wielu holenderskich biznesmanów przeniosło się do Wielkiej Brytanii, przynosząc ze sobą technologie i pomysły. W Chinach nie mogliby umknąć jednolitemu podatkowi, niezależnie od tego, na jakim był poziomie. Różnica między Republiką Holenderską a Anglią zmalała, sugerując, że władze holenderskie próbowały zmniejszyć opodatkowanie, by zatrzymać exodus.


Innymi słowy, wolny przepływ talentów był kluczowy dla sukcesu Europy. Może równie ważny był wolny przepływ wykwalifikowanych rzemieślników. Jones pisze, że „szklarze z Murano szerzyli swoją sztukę w całej Europie mimo surowych kar, jakimi groziły im władze weneckie”. Była tam jednak zasadnicza różnica w stosunku do tego, co rozumie Unia Europejska przez swobodny przepływ ludzi. Ci ludzie przenosili się nie dlatego, że reguły były wszędzie takie same, ale dlatego, że były różne. Obsesja Komisji Europejskiej z ujednolicaniem wszystkiego nie dopuszcza tego właśnie eksperymentowania, które zachęca do innowacji.


Podczas gdy konkurencja między państwami zachęca rządy do umiarkowania w kategoriach politycznych, religijnych i fiskalnych, bo inaczej stracą swoje talenty, Komisja nie znosi współzawodnictwa w podatkach i przepisach. Im większe imperium, tym słabsze hamulce na rządowe ekscesy.


Tak więc, ambitny biolog zajmujący się inżynierią genetyczną, który w laboratorium wymyślił sposób na zwalczanie szkodników w rolnictwie i wytępienie przenoszących choroby komarów przez uwalnianie genetycznie zmodyfikowanych samców, które powodują bezpłodność u swojego potomstwa, nie ma dokąd pójść w ramach UE, by znaleźć władze, które pozwolą mu na eksperymenty w naturze. Jak Kolumb porzucający Genuę dla Hiszpanii, jedzie zamiast tego do Stanów Zjednoczonych, sprzedając swój narodzony w Wielkiej Brytanii biznes firmie amerykańskiej, którą stać na zbudowanie fabryki genetycznie modyfikowanych komarów w Brazylii, żeby zwalczać zika i wirusy gorączki denga. (To jest rzeczywisty przykład: firma nazywa się Oxitec.)


W efekcie kontynent europejski wydaje się mówić innowatorom odwrotność tego, co mówił przez stulecia. Podczas gdy kiedyś sygnalizował, że mogą emigrować i zabrać ze sobą pomysły, by zasiać je na żyźniejszym gruncie, dzisiaj mówi: niezależnie od tego, jak daleko w Europie zajedziesz, chcemy być pewni, że nie unikniesz tych samych reguł. Z różnicami między wschodem a zachodem i północą a południem wewnątrz budowli UE, coraz bardziej wyczuwa się napięcie, które musi pęknąć w przyszłych latach.


Pierwsza publikacja w Times.

Europe’s advantageous disunity

Rational Optimist, 17 grudnia 2016

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Matt Ridley


Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego” w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.

Skomentuj Tipsa en vn Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 2607 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wydajmy razem "Głos Rozpaczy"   Kruk   2013-12-14
Woda wyżej   Koraszewski   2013-12-15
Izraelski apartheid   Lesser   2013-12-19
W co wierzy lewica (w sprawie islamu i Izraela)   Davidson   2013-12-21
Szokująca decyzja  autobojkotu związków uniwersyteckich   Davidson   2013-12-25
Co zrobić z wszystkimi “czarownicami”?   Igwe   2013-12-26
Wesołych Świąt!   Dawkins   2013-12-26
Tragedia dzieci-uchodźców w Syrii   Raphaeli   2013-12-29
Święty Mikołaj aresztowany w Pakistanie   Khuldune Shahid   2014-01-02
Całkowity brak zainteresowania   Treppenwitz   2014-01-02
Tajemnice palestyńskiej ambasady     2014-01-05
Zabójstwa honorowe na Zachodzie   Chesler   2014-01-10
Znak czasu   Treppenwitz   2014-01-11
Przepraszamy, zabiliśmy was z powodu nieuniknionych błędów!   Bekdil   2014-01-14
Chińską politykę jednego dziecka zainspirowali zieleni z Zachodu   Ridley   2014-01-20
Ani Marks, ani Chomsky, ani Jezus, ani Mahomet   Koraszewski   2014-01-27
Precedens w świecie arabskimOficjalna impreza upamiętniająca Holocaust     2014-01-30
Lekcje Holocaustu są międzynarodowe     2014-01-30
Gniewny śpiew o kulturze gwałtu   Chesler   2014-01-30
Kocia sprawa   Hili   2014-02-01
Rada Bezpieczeństwa żąda, by Izrael przestał być tak cholernie moralny     2014-02-04
Zakaz przechodzenia przez jezdnię po lody!   Lomborg   2014-02-08
Listy z globalnej wioski   Hili   2014-02-09
Czy ludziom bardziej przeszkadza nierówność niż bieda?   Ridley   2014-02-09
Okupacyjna Olimpiada Putina   Kontorovich   2014-02-10
Przemysł, który nie będzie bojkotował Izraela   Apfel   2014-02-11
O mordowaniu zwalczających polio     2014-02-13
Abbas potrzebuje opcji zerowej   Charney   2014-02-14
Rasa & polityka: od sali wykładowej do ONZ   Valdary   2014-02-17
Kongres i Biały Dom zgadzają się: Najlepszym rozwiązaniem jest okupacja     2014-02-18
Kultura wojny   Tobin   2014-02-19
Muzułmanie szkodzą sami sobie    Al-Dżibrin   2014-02-20
Jak wytworzyć paskudny obraz Izraela za przestrzeganie porozumień     2014-02-23
W poszukiwaniu palestyńskiej tożsamości     2014-02-26
Arabia Saudyjska: prawdziwy apartheid   Greenfield   2014-03-03
Islamskie państwo Iranu i dyskryminacja płci   Rafizadeh   2014-03-04
Niewolnictwo nadal istnieje   Koraszewski   2014-03-05
Dramat syryjskich chrześcijan   Koraszewski   2014-03-06
Palenie (i regulacje europejskie) zabijają   Ridley   2014-03-06
Naród wyklęty   Koraszewski   2014-03-07
Izraelski Apartheid i jego radzieckie korzenie   Koraszewski   2014-03-08
Miss apartheidu   Koraszewski   2014-03-09
Wspaniały sposób na dobre samopoczucie za pieniądze innych ludzi   Lomborg   2014-03-09
Tragiczna farsa Rady Praw Człowieka ONZ   Cotler   2014-03-13
Akademicy milczą w sprawie imperializmu rosyjskiego: “To nie jest Izrael”     2014-03-14
Afrykańscy więźniowie sumienia   Keita   2014-03-17
Opowieść o niedźwiedziu   Koraszewski   2014-03-20
Czy Waszyngton zakochał się w Hezbollahu?     2014-03-24
Tyrania ekspertów   Ridley   2014-03-24
Demokracja islamska: skorumpowana i niedemokratyczna   Bekdil   2014-03-26
Technika i technologia zarówno tworzą, jak i likwidują miejsca pracy   Ridley   2014-03-29
Kobiety w krajach arabskich mają prawa z epoki kamienia   Akram   2014-03-31
Egipt pozwie Izrael za dziesięć plag   Al-Gamal   2014-04-01
Chochoł królem Polski   Kruk   2014-04-01
Przeciw złemu światu   Roth   2014-04-04
Światowa Wojna Środowiskowa   Greenfield   2014-04-05
Rakiety domowej roboty?   Roth   2014-04-08
Najnowszy argument przeciw nauce   Coyne   2014-04-10
Ruda nie wróci   Koraszewski   2014-04-11
Palestyńczycy muszą prosić o pokój   Dershowitz   2014-04-12
Zmierzch Czerwonych i Zielonych   Greenfield   2014-04-14
Niespodzianka! Nowe badanie Australijczyków pokazuje, że homeopatia jest bzdurą   Coyne   2014-04-15
Szariat to… szariat tamto…   Rahman   2014-04-22
Problem z Bliskim Wschodem   Tsalic   2014-04-25
Zagadka brytyjskiego zatrudnienia i wydajności   Ridley   2014-04-25
Sojusznik NATO na pół etatu   Bekdil   2014-04-26
Kultura arabskapodwójnie zdewaluowała życie ludzkie   Al-Swailem   2014-04-27
Nie dla koniny, ani dla bredni   Tsalic   2014-04-29
Paradoks gospodarczego wzrostu   Ridley   2014-05-01
Negacja Holocaustu i ludobójstwo w Ruandzie   Boteach   2014-05-05
Izrael, kraj paradoksów   Yemini   2014-05-06
Wielka barykada na drodze chorążego pokoju   Apfel   2014-05-08
Czy powinniśmy polować na krezusy?   Koraszewski   2014-05-10
Sprawdzanie moich przywilejów   Fortgang   2014-05-10
Boko Haram i gwałcenie dzieci w Dżihadzie   Chesler   2014-05-11
Pokój ma na imię Hadassah   Ahmed   2014-05-12
Religijny humanizm   Al-Harbi   2014-05-13
Światowa stolica teorii spiskowych   Totten   2014-05-14
Spóźnione olśnienie Tony Blaira   Bekdil   2014-05-15
Wyznanie obojnaka   Kruk   2014-05-16
E-papierosy wypierają tytoń   Ridley   2014-05-18
Nakba czy porażka?   Al-Mulhim   2014-05-19
Nacjonalizm, patriotyzm, humanizm   Koraszewski   2014-05-19
Magiczne myślenie Palestyńczyków   Spyer   2014-05-21
Nakba każdego narodu   Jemini   2014-05-22
EU finansuje terroryzm   Tsalic   2014-05-24
Komu pomaga UNRWA?   Roth   2014-05-25
Małżeństwa z dziećmi  powinny być karalne   Inger Stark   2014-05-26
O wyższości podboju nad okupacją   Bekdil   2014-05-28
Obraźmy się na wiecznie obrażonych muzułmanów   Sennels   2014-05-29
Czy wstrętny generał odmieni Libię?   Greenfield   2014-05-30
Zgwałcili i powiesili   Chesler   2014-06-02
Zdumiewający głos z Syrii   Winter   2014-06-03
Palestyńczycy oskarżają Izraelo gromadzenie zapasów Żydów     2014-06-04
Przepraszam, ale się stąd nie wyniesiemy!   Bekdil   2014-06-05
Wojna i (nie) pokój   Tsalic   2014-06-09
Terroryści bezskutecznie próbują zdobyć uwagę BBC     2014-06-10
Czeski prezydent o islamie i antysemityzmie   Geenfield   2014-06-12
Nielegalne osiedla   Levick   2014-06-14
Naiwność to jeszcze nie dobroć   Lawson   2014-06-21

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Lekarze bez Granic


Wojna w Ukrainie


Krytycy Izraela


Walka z malarią


Przedwyborcza kampania


Nowy ateizm


Rzeczywiste łamanie


Jest lepiej


Aburd


Rasy - konstrukt


Zielone energie


Zmiana klimatu


Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk