Prawda

Niedziela, 26 czerwca 2022 - 00:31

« Poprzedni Następny »


Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja (VI)


Lucjan Ferus 2020-06-21


Poprzedni odcinek cyklu zakończyłem rozważaniami pokazującymi problemy poznawcze, wynikające z opowieści liberalnej, która zaleca człowiekowi szukanie wolności i wyrażanie oraz realizowanie siebie. Wg Autora omawianej tu książki owe problemy wynikają z tego, że „zarówno „ja”, jak i wolność są mitologicznymi urojeniami zapożyczonymi ze starożytnych bajek”, a sam liberalizm ma pomieszane pojęcie „wolnej woli”. Kontynuacją owych rozważań jest rozdział pt. „Zero opowieści”, w którym m.in. czytamy:

„Liberalizm dokonał radykalnej zmiany, kwestionując prawdziwość wszelkich kosmicznych dramatów, ale później stworzył podobny dramat na nowo, tym razem w samym człowieku: skoro wszechświat nie ma żadnej fabuły, w takim razie zadaniem ludzi jest ją stworzyć – i to jest naszym powołaniem oraz sensem naszego życia. Już /../ tysiące lat przed nastaniem naszej epoki liberalnej, starożytny buddyzm poszedł krok dalej, kwestionując nie tylko prawdziwość wszelkich kosmicznych dramatów, lecz nawet wewnętrznego dramatu ludzkiej twórczości.

 

Wszechświat nie ma żadnego sensu, ale również ludzkie uczucia są go pozbawione. Te uczucia, to nie element jakiejś wielkiej kosmicznej opowieści. To tylko ulotne drgnięcia, pojawiające się i znikające bez żadnego konkretnego celu. Taka jest prawda. Pogódźcie się z tym. /../ Budda uczył, że są trzy podstawowe prawdy we wszechświecie: wszystko nieustannie się zmienia, nic nie ma żadnej trwałej istoty i nic nie może nas całkowicie zadowolić. Możemy badać najdalsze zakątki Galaktyki, własnego ciała lub umysłu – ale nigdy nie napotkamy niczego, co by się nie zmieniało, co miałoby wieczną istotę i co by nas całkowicie zadowalało”.

Odnośnie zdania: „Budda uczył, że są trzy podstawowe prawdy we wszechświecie: wszystko nieustannie się zmienia, nic nie ma żadnej trwałej istoty i nic nie może nas całkowicie zadowolić”. Ciekawe skąd mógł wiedzieć, jakie podstawowe prawdy są we wszechświecie, skoro jeszcze dziś (2,5 tys. lat później) nie znamy go na tyle dobrze, aby formułować takie tezy? Czy to też nie jest jedna z owych narracji, gdyż „ludzie są urodzonymi „bajarzami” i uwielbiają tworzyć przeróżne opowieści na temat sensu życia, tożsamości i rzeczywistości”, o czym mogłaby świadczyć znamienna końcówka: „nic nie może nas całkowicie zadowolić”?

 

Nie dziwię się, że człowiek uwielbia opowieści, gdyby nie ta „przypadłość” nie powstałaby jedna z najpiękniejszych dziedzin ludzkiej kultury – literatura. Skoro na drodze ewolucji powstał ludzki mózg i rozum wzbogacony wyobraźnią, to chyba normalne, że poprzez tworzenie opowieści nasz gatunek wykorzystuje owe psychologiczne narzędzia, będące rozwinięciem umiejętności posługiwania się mową. Człowiek już wie, że większość istotnych problemów ludzkości (np. tożsamość, sens życia itp.) jest zbudowane w oparciu o fikcyjne opowieści. Ale czy można było „ominąć” ten etap rozwoju cywilizacji i kultury?

 

Może więc zdanie: „Wszechświat nie ma żadnego sensu, ale również ludzkie uczucia są go pozbawione” można tak rozumieć, iż ludzkość jeszcze nie umie (nie chce) przestawić się z rozumowania mówiącego, iż to Bóg jest stwórcą wszechświata, który został stworzony dla człowieka? I dlatego nie potrafimy teraz dopatrzyć się żadnego sensu tego „obcego nam” wszechświata, bo po co miałby on istnieć, skoro człowiek nie może mieć z niego żadnych korzyści? Czy to nie religie wmówiły nam ten sposób wartościowania rzeczywistości? To samo dotyczy ludzkich uczuć: gdyby nie miały żadnego sensu, nie przetrwałyby tyle czasu. Chyba, że Autor ma na myśli jakiś wyższy (nadprzyrodzony) sens? Dalej czytamy:     

„Cierpienie jest wynikiem tego, że ludzie nie potrafią sobie tego uświadomić. Wierzą, że gdzieś istnieje jakaś wieczna Istota, i że gdyby tylko udało im się ją odnaleźć i z nią połączyć, osiągnęliby całkowite zadowolenie. Tę wieczną Istotę różnie się nazywa: a to Bogiem, a to narodem, duszą, autentycznym „ja”, czy wreszcie prawdziwą miłością – im bardziej zaś ludzie są do niej przywiązani, tym bardziej są /../ nieszczęśliwi, gdy nie mogą jej odnaleźć. Co gorsza, im silniejsze jest to przywiązanie, tym większa bywa nienawiść, jaką ludzie odczuwają wobec każdego /../ kto staje na drodze do upragnionego celu.  

 

Według Buddy zatem życie nie ma sensu, a ludzie nie muszą tego sensu tworzyć. Wystarczy jedynie, by uświadomili sobie, że sens nie istnieje, a w ten sposób wyzwolą się z cierpienia, które wywołują nasze przywiązania i nasze utożsamianie się z pustymi zjawiskami. „Co mam robić?” – pytają ludzie, a Budda radzi: „Nie rób nic. Absolutnie nic”. /../ problem polega na tym, że nieustannie coś robimy. Nie tylko na płaszczyźnie fizycznej /../ lecz na płaszczyźnie psychicznej: niezwykle mocno angażujemy się w tworzenie opowieści i tożsamości, toczenie bitew i odnoszenie zwycięstw. Nie robić naprawdę nic oznacza, że również umysł niczego nie robi i nie tworzy”.

No właśnie! Chodziło jednak Autorowi o wyższy sens życia, taki jaki wmówiły człowiekowi religie, i którego idea w zderzeniu z liberalną narracją spowodowała szok i chaos w ludzkich umysłach. Niełatwo jest współczesnemu człowiekowi odrzucić tysiącletnie tradycje takiego sposobu rozumowania i wartościowania świata, gdzie punktem centralnym jest Bóg, stwórca wszystkiego co istnieje, a już szczególnie człowieka – jego „koronę stworzenia”. A wczesna indoktrynacja religijna małych dzieci, czyni z dorosłych, niewolników tej idei, autentycznie nienawidzących wszystkich, którzy jej nie podzielają i sprzeciwiają się jej.

 

Odnośnie zdania: „Według Buddy życie nie ma sensu, a ludzie nie muszą tego sensu tworzyć”. Czy to nie jest egzystencjalny paradoks? Który człowiek, uświadomiwszy sobie, że jego życie jest pozbawione sensu, nie będzie chciał nadać mu sens w jakikolwiek możliwy sposób? No i czy można wymagać od biologicznej ewolucji, która nas „stworzyła” jakieś wyższe/głębsze  „usensownienie” istnienia swych tworów, poza tym, że potrafią przetrwać i przekazać dalej swe geny? Wydaje mi się, że to właśnie ludzie, jako jedyne świadome istoty rozumne potrafią nadawać sens swemu życiu i światu, w którym przyszło im egzystować, dzięki rozwiniętemu rozumowi i wyobraźni posługującej się abstrakcyjnymi pojęciami.

 

Zatem odpowiedź Buddy na pytanie: „Co mam robić?”: „Nie rób nic. Absolutnie nic” /../ Nie robić naprawdę nic oznacza, że również umysł niczego nie robi i nie tworzy” jest sprzeczna z główną ideą liberalizmu, która (chyba nadal?) zakłada: „To janadaję sens wszechświatowi i janadaję sens swojemu życiu”. W jaki sposób ma się to odbywać?: „Tworzyć sens dzięki odczuwaniu, myśleniu, pragnieniu, wynajdywaniu. Wszystko, co ogranicza powyższe, ogranicza także sens wszechświata”. Tak przecież mówi liberalizm. Jak pogodzić ze sobą tę ideową sprzeczność, by mimo tego nasze życie miało jednak sens? Dalej Autor tak pisze:  

„Niestety, bardzo łatwo także to, obraca się w jakąś bohaterską epopeję. /../ Następnie ta epopeja zaczyna się rozrastać i ludzie nie tylko zaczynają dążyć do tego, by samemu wyzwolić się z własnych przywiązań, lecz również chcą przekonać innych. Najpierw akceptuję, że życie nie ma sensu, po czym znajduję go w tłumaczeniu tego innym, spieraniu się z niewierzącymi, wygłaszaniu prelekcji do sceptyków, ofiarowywaniu pieniędzy na budowę klasztorów itd. Hasło „zero opowieści” aż nazbyt łatwo potrafi stać się po prostu jeszcze jedna opowieścią.

 

Dzieje buddyzmu dostarczają tysięcy przykładów na to, że ludzie, którzy wierzą w przemijalność i pustość wszelkich zjawisk, którzy wiedzą, jak ważne jest do niczego sie nie przywiązywać, potrafią sprzeczać się i kłócić o władzę w kraju, o własność nieruchomości albo nawet o znaczenie jednego słowa. Jeśli ktoś walczy z innymi dlatego, że wierzy w chwałę przedwiecznego Boga, jest to godne pożałowania, ale zrozumiałe. Jeśli ktoś walczy z innymi dlatego, że wierzy w pustość wszelkich zjawisk, jest to naprawdę dziwaczne – ale jak najbardziej ludzkie”.

Otóż to! Nasze mózgi (a zarazem i sposoby rozumowania) zostały przez bardzo długi okres ewolucji tak „skonstruowane”, abyśmy mogli pokonywać nieprzewidziane niebezpieczeństwa na drodze życia, umieli dostrzegać i właściwie interpretować otaczającą nas rzeczywistość. A jednocześnie potrafili komunikować się ze swymi bliźnimi i dalszymi członkami plemion. I właśnie historia buddyzmu (odrażająca miejscami) doskonale pokazuje, że wyznawane przez ludzi idee, nie do końca i nie zawsze przekładają się na ludzkie zachowania. Sorry, ale takie jest to nasze ułomne człowieczeństwo, o czym mówi ta książka na ponad 400 stronach.

 

Ten rozdział Autor kończy konstatacją: „Jest bardzo mało prawdopodobne, by w świecie zapanował pokój i globalna harmonia, gdyby osiem miliardów ludzi zaczęło regularnie medytować. Po prostu przyglądanie się prawdzie o sobie jest zbyt trudne. /../ wielu z nas wypaczy prawdę, którą ujrzy, tworząc z niej jakąś opowieść z bohaterami, złoczyńcami i wrogami – i znajdzie sobie jakieś naprawdę dobre usprawiedliwienie, by wyruszyć na wojnę”. Niech zgadnę, jak ono mogłoby brzmieć: może tak, iż mamy po prostu taką naturę, której w żaden sposób nie możemy się przeciwstawić? W rozdz. „Test rzeczywistości”, czytamy:

„Chociaż wszystkie te wielkie opowieści to fikcje tworzone przez nasze umysły, nie ma powodów do rozpaczy. Rzeczywistość wciąż istnieje. Wprawdzie nie możemy odgrywać żadnej roli w jakimś zmyślonym dramacie, ale po co w ogóle mielibyśmy chcieć to robić? Wielkie pytanie, które staje przed ludźmi, nie brzmi: „Jaki jest sens życia?”, lecz raczej: „Jak pozbyć się cierpienia?”. Gdy rezygnujemy z wszelkich fikcyjnych opowieści, możemy obserwować rzeczywistość w dużo bardziej klarowny sposób niż wcześniej, a jeśli faktycznie poznamy prawdę o sobie i o świecie, to nic nas nie może unieszczęśliwić. Ale oczywiście znacznie łatwiej to powiedzieć, niż zrobić.

 

Ludzie podbili świat dzięki temu, że potrafią tworzyć fikcyjne opowieści i wierzyć w nie. Dlatego wyjątkowo dużą trudność sprawia nam rozpoznawanie różnicy między fikcją a rzeczywistością. Jej niedostrzeganie stało się dla nas kwestią przetrwania. Jeśli mimo to, ktoś chce odróżniać fikcję od rzeczywistości, najlepiej niech zacznie od punktu, którym jest cierpienie. Bo jest ono czymś najbardziej realnym na świecie. /../ Jeśli zatem chcecie poznać prawdę na temat wszechświata, sensu życia i własnej tożsamości, to /../ zacznijcie od przyjrzenia się cierpieniu i zbadania, czym ono jest”.  

Odnośnie „wyjątkowo dużej trudności, jaką nam sprawia rozpoznawanie różnicy między fikcją, a rzeczywistością”, co wg Autora „stało się dla nas kwestią przetrwania”. I jako swoisty „papierek lakmusowy” do obserwacji tego zjawiska proponuje cierpienie. To prawda, iż jest ono czymś najbardziej realnym na świecie, ale z racji na jego powszechność chyba trudno byłoby rozdzielić, któremu cierpieniu winna jest nasza ułomna natura (dziedzictwo po zwierzęcych przodkach), a któremu winna jest nasza „nieumiejętność” czy też niechęć rozpoznawania różnicy między fikcją, a rzeczywistością. Tym bardziej, że fikcje także wykorzystują cierpienie do panowania nad umysłami ludzi (np. cierpienie różnych bogów).

 

Jeśli kogoś naprawdę interesują psychologiczne mechanizmy, dzięki którym fikcyjne opowieści stały się podstawą naszej tożsamości nadającej sens ludzkiemu życiu, to moim zdaniem zamiast „brać pod lupę” cierpienie, warto byłoby odpowiedzieć na pytanie dlaczego chcemy być oszukiwani przez religie (to, że chcemy nie ulega chyba wątpliwości) w kwestii rzekomego życia pośmiertnego? Jako przykład może posłużyć ogromna popularność pośród rodaków naszego świętego papieża, którego „pielgrzymki” do Polski gromadziły wielkie tłumy i który opowiadał wiernym fikcje o religii, Bogu, Kościele i ich „zbawczej roli”.

 

Czy któryś ze słuchaczy zastanowił się wtedy nad sensem tych słów i rozważał jaki to ma związek z rzeczywistością? Chyba raczej nie, bo każdy tak bardzo chciał (i chce nadal) być oszukiwany w tej materii, iż rezygnuje z używania rozumu na rzecz „doładowania” swego ego, bojącego się śmierci i nieistnienia. Jeśli to prawda, iż niedostrzeganie przez ludzi różnicy między fikcją, a rzeczywistością miałoby być kwestią naszego przetrwania, to wydaje mi się, że warto byłoby owe rozważania zacząć od tego znamiennego przykładu i odpowiedzieć też na pytanie: Ile warta jest ta rzekoma „świętość” nadawana wzajemnie przez podobnych sobie członków tej zakłamanej organizacji? Dalej czytamy:  

„W miarę rozwoju historii ludzie tworzyli coraz bardziej złożone opowieści o sobie, co utrudniało nam poznawanie tego, kim naprawdę jesteśmy. Te opowieści miały na celu jednoczenie dużej liczby ludzi, gromadzenie władzy i utrzymywanie społecznej harmonii. Były niezbędne, aby wykarmić miliardy głodnych i zadbać, by nie podrzynano sobie nawzajem gardeł. Gdy ludzie próbowali obserwować samych siebie, zwykle odkrywali właśnie te gotowe opowieści. Poszukiwanie otwarte na różne interpretacje było zbyt niebezpieczne. Groziło podważaniem porządku społecznego.

 

Wraz z rozwojem techniki wydarzyły się dwie rzeczy. Po pierwsze, w miarę jak krzemienne noże stopniowo przekształcały się w pociski nuklearne, destabilizacja porządku społecznego stawała się coraz bardziej niebezpieczna. Po drugie, w miarę jak jaskiniowe malowidła stopniowo przekształcały się w programy telewizyjne, zwodzenie ludzi stawało się łatwiejsze. /../ Przez kilka /../ dziesięcioleci mamy wybór. Jeśli będziemy podejmowali wysiłek, nadal będziemy mogli badać, kim naprawdę jesteśmy. Jeśli jednak chcemy skorzystać z tej okazji, lepiej zrobić to od razu”.

Być może się mylę, ale wydaje mi się, iż w tym procesie cywilizacyjno-kulturowym, koniec końców i tak zwyciężyła ludzka natura, egzekwując swoje główne potrzeby. Czego ludzie najbardziej pożądają w życiu? Władzy! (Czyli odziedziczonej po zwierzęcych przodkach potrzeby przewodzenia w stadzie). Dla posiadania której, człowiek uczyniłby wszystko, największą podłość i zbrodnię. „Cel uświęca środki”, oto maksyma jaką kierują się religie w dążeniu do władzy. To w religiach, w tych opowieściach o bogach i boginiach zawarte są głównie potrzeby naszej natury, którym człowiek nieświadomie służy, czcząc swych bogów.

 

Wygląda na to, iż ludzie wpierw stworzyli bogów na własne podobieństwo, by poprzez nich mieć wpływ na otaczający nas świat i nieprzewidywalny los. A później gdy uniezależnili się od przyrody w wielu kwestiach egzystencjalnych, bogowie przestali być nam potrzebni i mogliśmy się już otwarcie przyznać do swej prawdziwej roli w tym „bogotwórczym” procesie bardzo długo nadającym sens naszemu życiu. Po wielu tysiącach lat istnienia religii, człowiek ujawnił się wreszcie jako twórca swych bogów, adorując już otwarcie siebie samego. Jakie będą tego konsekwencje pokaże przyszłość. Póki co, jest po staremu i jeszcze dłuższy czas tak będzie, zanim ludzie uświadomią sobie doniosłość tego faktu. Kiedyś jednak to się stanie.    

 

Czerwiec 2020 r.                                ----- KONIEC-----


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 779 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Z jakiej gliny ulepiłeś swojego boga?   Koraszewski   2022-06-23
Nowy ateizm umarł, niech żyje nowy ateizm   Koraszewski   2022-06-20
Kobieta czyli zło konieczne?   Ferus   2022-06-19
Czarne życie, które nie ma znaczenia: 50 chrześcijan zamordowanych w ich kościele   Ibrahim   2022-06-16
Niezamierzony przez Stwórcę byt   Ferus   2022-06-12
Nowy Ład w dziele bożym   Ferus   2022-06-05
Kreacjonizm i owce Labana   Ferus   2022-05-29
Pacyfizm i papieska omylność   Stewart   2022-05-27
Operacja specjalna o kryptonimie „Arka i potop” (III)   Ferus   2022-05-22
Operacja specjalna o kryptonimie „Arka i potop” (II)   Ferus   2022-05-15
Operacja specjalna o kryptonimie „Arka i potop”   Ferus   2022-05-08
Marzenie o bezbożnym państwie   Koraszewski   2022-05-04
Moje (po)wielkanocne refleksje   Ferus   2022-05-01
Niepotrzebna ziemska sprawiedliwość   Ferus   2022-04-24
Alternatywna koncepcja zbawienia (II)   Ferus   2022-04-18
Alternatywna koncepcja zbawienia   Ferus   2022-04-17
Bądźmy uczniami Chrystusa? (II)   Ferus   2022-04-10
Bądźmy uczniami Chrystusa?   Ferus   2022-04-03
Słabość ateizmu czy religii?   Ferus   2022-03-27
Pytania do Boga   Ferus   2022-03-20
Retoryczne pytanie: „Gdzie był Bóg?”   Ferus   2022-03-13
Wojna pod znakiem krzyża     2022-03-11
Będzie zadowoleni (po śmierci)!   Ferus   2022-03-06
Niewiarygodna „prawdziwość” religii   Ferus   2022-02-20
Błędna analogia o wybaczaniu   Ferus   2022-02-13
Deizm antytezą teizmu? (II)   Ferus   2022-02-06
Deizm antytezą teizmu?   Ferus   2022-01-30
Jezus z uczniami w zbożu   Ferus   2022-01-23
Pierwszy krytyk bożego dzieła (VI)   Ferus   2022-01-16
Pierwszy krytyk dzieła bożego (V)   Ferus   2022-01-09
Hashtag „też odchodzę”   Koraszewski   2022-01-03
Wspomnienie: „Czego sobie życzyłem na nadchodzący 2014 r.?”.   Ferus   2022-01-02
Tradycja powinna się zmieniać pod wpływem praw człowieka   Igwe   2021-12-30
Bóg się rodzi i islmofobia w kafkowskim świecie   Koraszewski   2021-12-26
(Nie)zwykła opowieść wigilijna. Czyli moja nocna, niedokończona rozmowa z psem.   Ferus   2021-12-26
Jacek Tabisz o nowym humanizmie    Tabisz   2021-12-21
Pierwszy krytyk bożego dzieła (IV)   Ferus   2021-12-19
Pierwszy krytyk bożego dzieła (III)   Ferus   2021-12-12
Pierwszy krytyk bożego dzieła (II)   Ferus   2021-12-05
Pierwszy krytyk bożego dzieła   Ferus   2021-11-28
Paradoksalne „Dzięki Bogu” (II)   Ferus   2021-11-21
Paradoksalne „Dzięki Bogu”.   Ferus   2021-11-14
Absurdalna awersja wierzących do ateizmu   Ferus   2021-11-07
Refleksje sprzed lat: „Fikcyjna walka dobra ze złem” i inne   Ferus   2021-10-31
Atak ateizmu na ludzki rozum? (III)   Ferus   2021-10-24
Pytanie bez odpowiedzi   Łukaszewski   2021-10-18
Atak ateizmu na ludzki rozum? II.   Ferus   2021-10-17
Nasila się dżihadystyczne ludobójstwo chrześcijan w Nigerii   Ibrahim   2021-10-16
Atak ateizmu na ludzki rozum?!   Ferus   2021-10-10
Idea, która wyprowadziła rozum na manowce   Ferus   2021-10-03
"Time Magazine” i zachodnie podejście do islamizmu   Mahmoud   2021-10-02
Powolne odrzucanie religijnego mitu   Koraszewski   2021-09-27
Duchowni czy wyrachowani biznesmeni w sutannach?   Ferus   2021-09-26
Kościół zdeprawowany i mamoną silny   Koraszewski   2021-09-22
Turecki ateista zamordowany 31 lat temu   Bulut   2021-09-18
Naturalne czy sztucznie wykreowane religie?   Ferus   2021-09-12
Bogowie popkultury.Czyli jakimi religijnymi stereotypami „karmi” nas telewizja.   Ferus   2021-09-05
Ojciec święty, święty Paweł i teologia zastąpienia    Koraszewski   2021-08-30
(Nie)Fachowe pośrednictwo religijne.Czyli nieudana próba połączenia sprzecznych ze sobą zachowań.   Ferus   2021-08-29
Chora koncepcja Boga/bogów   Ferus   2021-08-22
W oparach ateizmu z czasu przeszłego   Koraszewski   2021-08-19
Islam – religia pokoju   Koraszewski   2021-08-16
Rozum i Wiara (XVIII)   Ferus   2021-08-15
Kult jednostki i bunt umysłu zniewolonego   Pandavar   2021-08-10
Biblia, kobiety i Bóg? (III)   Ferus   2021-08-08
Bezduszna duchowość ateistów   Koraszewski   2021-08-03
Most nad przepaścią (III)   Ferus   2021-08-01
Most nad przepaścią (II)   Ferus   2021-07-25
Most nad przepaścią   Ferus   2021-07-18
Chrześcijańskie stanowisko wobec rozdziału Kościoła i państwa   Koraszewski   2021-07-17
Czy ateizm może być nauczany jako religia?   Koraszewski   2021-07-12
Bajka o „zagubionej owcy” i cwanych „pasterzach duchowych”   Ferus   2021-07-11
Biblia, kobiety i Bóg? (II)   Ferus   2021-07-04
Ekumeniczne spotkanie apostatów   Koraszewski   2021-06-29
Czy wolno krytykować muzułmanów?   Pandavar   2021-06-28
Targniecie się na życie wieczne?   Ferus   2021-06-27
Dwa różne Dekalogi   Ferus   2021-06-20
Pasterze i ich bezwolne owce, czyli paradoksy „duchowego pasterzowania”   Ferus   2021-06-13
Biblia, kobiety i Bóg? Czyli co takiego Bóg chce powiedzieć czytelnikom Pisma Świętego?   Ferus   2021-06-06
Jest człowieczeństwo i jest muzułmańskie człowieczeństwo   Pandavar   2021-06-03
Żałoba bez złudzeń   Igwe   2021-05-26
Bezbożne „Ranczo” (II)   Ferus   2021-05-23
Ateista i „zatroskany głos rozsądku”   Ferus   2021-05-16
Obraza uczuć religijnych. Czyli co obraża osoby wierzące, a co nie, choć może powinno?   Ferus   2021-05-09
„Szczepionkowa” hipoteza powstania religii   Ferus   2021-05-02
Książka Lucjana Ferusa   Koraszewski   2021-04-26
Kłamiemy, gdyż taką mamy naturę? Czyli „względna równowaga między prawdą a fikcją”.   Ferus   2021-04-25
Duchowa służba zdrowia. Czyli oblicze Boga zatroskanego Miłosierdziem.   Ferus   2021-04-18
Poświąteczna refleksja. Kiedy mity traktowane są jako rzeczywistość.   Ferus   2021-04-11
Nieautoryzowany wywiad z Bogiem   Ferus   2021-04-04
Miecz czy Rozum? Czyli jak uczy historia religii: na jedno wychodzi!   Ferus   2021-03-28
Diabelskie zwierciadło jest winne złu?   Ferus   2021-03-21
Dziewuchy dziewuchom tu i tam   Koraszewski   2021-03-16
Irracjonalne „objawienia boże” (II)   Ferus   2021-03-14
Irracjonalne „objawienia boże”   Ferus   2021-03-07
Groza umiarkowanego islamizmu   Chesler   2021-03-04
Hartowanie ciała i hart ducha   Ferus   2021-02-28
Bezbożne „Ranczo”.Czyli nie jest dobrze, iż wierni mało wiedzą o religii, czy raczej bardzo dobrze?   Ferus   2021-02-21
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości (IV)   Ferus   2021-02-14
Uciekinierzy z bastionu fałszywych świętości (III)   Ferus   2021-02-07

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk