Prawda

Niedziela, 3 lipca 2022 - 06:55

« Poprzedni Następny »


Odporność stada na fakty


Andrzej Koraszewski 2020-05-13


Pojęcie odporności stada stało się w ostatnich czasach modne za sprawą epidemiologów. Kiedy znaczna część populacji jest odporna na daną chorobę, znika prawdopodobieństwo wybuchu epidemii. Dlatego właśnie szczepienia są zbawieniem. Choroby, które dziesiątkowały całe społeczeństwa, odchodzą do lamusa. Jest to jeden z tych cudów nowoczesnej medycyny, którym zawdzięczamy przerwanie długiej historii wysokiej śmiertelności niemowląt i dzieci oraz ciągłe przedłużanie średniej długości życia. Żyjemy dziś grubo ponad dwa razy dłużej niż nasi przodkowie w stanie natury i to nie tylko dlatego, że rzadziej się mordujemy. Mamy sztucznie zbudowaną odporność stadną na naszych najgorszych zabójców.

Dziś patrzymy z oburzeniem na wirusologów i polityków, że nie potrafią sobie dostatecznie szybko poradzić z koronawirusem, nowym mikrodraniem, pakującym się bezczelnie do naszych płuc i innych organów.


Szczepionka przeciw wrażym działaniom nowego wroga ludzkości nie jest sprawą łatwą ani małą, a czy zaliczenie COVID-19 daje odporność trwałą lub okresową, tego tak do końca jeszcze nie wiemy. Politycy i nie tylko politycy wypatrują odporności stadnej jak kania deszczu. Dopiero odporność stada pozwoli wrócić do pełnej normalności. Chwilowo mamy problem z powrotem do aktywności ograniczonej, pozwalającej przetrwać do lepszych czasów. Ograniczona aktywność wymaga koncentracji uwagi na tym, gdzie i jak nasz mikrodrań najłatwiej przeskakuje z człowieka na człowieka i jak najszybciej przyskrzynić nosiciela i ustalić z kim mógł się wirusem podzielić?


„Uczeni bardzo się spierają…” śpiewał Alosza Awdiejew w „Songu o jaju”, dając do zrozumienia, że ekspert ekspertowi nierówny, a my jesteśmy w kłopocie.


Nauka jest cudowna, eksperci to sprawa kluczowa, problemem jest rozumienie nauki i zdolność oceny tego, kto rzeczywiście jest ekspertem oraz (co może być w tym wszystkim najtrudniejsze), zdolność rozumienia, o co oni właściwie się spierają.


Biskup to nie ekspert, a ekspert to nie biskup. Eksperci nie mówią jednym głosem i praktycznie nigdy nie dysponują wiedzą w stu procentach pewną. Uczciwie mówiąc, im częściej ekspert zapewnia nas, że wie na dany temat wszystko, tym bardziej powinniśmy być wobec niego podejrzliwi (chociaż bywają ludzie zadufani, którzy są nieźle zorientowani).


Nauka jest metodą żmudnego przybliżania się do prawdy, a objawienia zostawia idiotom. Naukowiec zakłada gronostaje, kiedy nie ma nic ważnego do powiedzenia, ale kiedy sądzi, że coś znalazł, przedstawia swoje wyniki kolegom, żeby je mogli roznieść na strzępy, bo jeśli im się to nie uda, to być może to, co znalazł, jest ważne i bliskie prawdy (a jeśli im się uda, to wyprowadzą go z błędu). Innymi słowy, nauka jest tylko tak długo nauką, jak długo opiera się na ciągłym sprawdzaniu, czy nie da się jej prawd obalić. Ta naukowa metoda pozwala nam bez obaw wkraczać na mosty, latać samolotami, korzystać z lekarstw, żyć w zaczarowanym świecie technicznych cudów.


Jeśli jesteśmy tak mądrzy, to dlaczego jesteśmy tak mało rozsądni? Dobre pytanie. Podczas gdy w procesie badań naukowych zgadzamy się na dyktat rygorystycznej metodologii, która nie pozwala na ignorowanie faktów, w życiu codziennym mamy paskudny obyczaj używania wybranych faktów do podpierania złudzeń.


Dlaczego? Ponieważ jesteśmy zwierzętami stadnymi, a dla towarzystwa jesteśmy gotowi wyrzec się rozsądku. Wiele razy słyszałem zabawne stwierdzenie: „Byłem w błędzie, ale w dobrym towarzystwie”. Dla towarzystwa Cygan dał się powiesić, mawiała moja matka i było w tym ostrzeżenie nie tyle przed Cyganem, co przed towarzystwem. Istotnie, ewolucja tak ukształtowała nasze umysły, że obawa przed krzywym spojrzeniem stada napawa wielu paraliżującym strachem. Psycholodzy zajmujący się badaniem postaw religijnych pokazują, do jakiego stopnia obowiązujące w stadzie mity mogą nas powstrzymywać przed używaniem krytycznego myślenia.


Herezja i bluźnierstwo nie są ograniczone do sfery religijnej. Ostracyzm może powodować zdrada środowiskowych konsensusików. Zdaniem badaczy lojalność wobec myśli stadnej płynie z najstarszych pokładów naszego mózgu. Ewolucyjnie umocowana skłonność wzmacniana jest również wychowaniem. Najpierw wdrażani jesteśmy do ślepego posłuszeństwa, a dopiero długo potem zachęcają nas do samodzielnego sprawdzania faktów. Okrzyk Tertuliana – „wierzę, bo to absurd” jest ciekawym świadectwem tego, że gotowość zaprzeczenia własnym zmysłom jest próbą naszej lojalności wobec stada. Odporność stada na naruszające stadne wierzenia fakty jest stanem naturalnym.


Czy można to zmienić? Ogłoszenie: „Sprzedam czerep rubaszny, miecz zemsty (straszny) oraz garść myśli narodowej – tanio. (Możliwa ewentualna wymiana za szczyptę rozumu)” może rozśmieszyć, ale poważnego zainteresowania nie wzbudzi.


Czy w czasach pandemii widzimy to wszystko wyraźniej? Trudno powiedzieć. Obserwuje się mylenie ekspertów z biskupami. Nauka wdarła się na ołtarze, więc stado może oddawać jej hołd, bez próby rozumienia. Okrzyk „naukowcy mówią” zastępuje wysiłek zrozumienia, o co badacze się spierają. To upraszcza sprawę, pozwala dobrać ekspertów do potrzeb myśli stadnej. Media dostarczają wiedzy pewnej o tym, co nie jest pewne. Lubią zapewniać, że wiedzą już wszystko. Preferujemy te, które wiedzą to, co my wiemy, wyśmiewamy głupców, którzy wiedzą co innego. Odporność stada na fakty sprzeczne z wierzeniami wydaje się być wielkością stałą.


Namawiałem swego czasu polskich wydawców na wydanie książki Annaki Harris I Wonder, książeczki o sztuce mówienia dzieciom – „nie wiem”. Oczywiście przegrałem. Zachęcanie do pierwszego kroku w kierunku osłabienia odporności stadnej na fakty niemiłe nie jest ponętne. Samodzielne myślenie pozostaje herezją i bluźnierstwem, grozi utratą radości błądzenia w dobrym towarzystwie.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1307 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk