Prawda

Czwartek, 8 grudnia 2022 - 19:44

« Poprzedni Następny »


Metamorfozy

 


Athayde Tonhasca Júnior 2022-04-09

Fig 1. Manuskrypt Owidiusza na pergaminie, Xi do XIII wieku. Biblioteca Nazionale di Napoli.
Fig 1. Manuskrypt Owidiusza na pergaminie, Xi do XIII wieku. Biblioteca Nazionale di Napoli.

(Jerry A Coyne: Dzisiaj mamy niezwykłe połączenie biologii, sztuki i historii nauki przysłane przez Athayde’a Tonhasca Júniora. Napisał mi: “Niektórych Twoich czytelników może zainteresować historia Marii Merian, niezwykłej i mało znanej przyrodniczki”.)


Poemat Owidiusza Metamorfozy (8 n.e.) jest zestawem mitów i legend wokół centralnego tematu przekształcenia lub metamorfozy, od greckiego meta (zmiana) i morfe (kształt). Poemat wywarł głęboki wpływ na zachodnią literaturę i sztukę, więc inspirowani klasycyzmem biolodzy i przyrodnicy mieli doskonałe słowo do opisania jednego z najbardziej fascynujących i zagadkowych zjawisk biologicznych.


Metamorfoza jest procesem, w którym pewne owady i inne zwierzęta ulegają radykalnej zmianie kształtu i funkcji, kiedy przechodzą z niedojrzałej do dorosłej postaci. Ta transformacja wymaga całkowitego rozpłynięcia się wewnętrznych narządów i ich ponownego zgromadzenia się w całkowicie nowym stworzeniu: patrz na przykład jak gąsienica zamienia się w motyla. Nadal nie rozumiemy w pełni mechanizmu i procesów chemicznych metamorfozy.


Metamorfoza wydaje się tak dezorientująca, że przez stulecia nikt nie uważał, by larwa i owad były tym samym zwierzęciem. Ten pogląd zaczął zmieniać się wraz z pracami Jana Goedarta (1617–1688) i Jana Swammerdama (1637–1680), holenderskich przyrodników i entomologów, którzy pokazali, że larwa, poczwarka i dorosły owad były fazami rozwoju jednego osobnika.


Rysunki i opisy Goedarta i Swammerdama zauważyła młoda imigrantka niemiecka, Maria Sibylla Merian (1647-1717), kobieta o niezwykłej biografii. Od czasu, kiedy była nastolatką, Merian malowała, zbierała i badała rośliny i owady, szczególnie ćmy i motyle. Wyszła za mąż i założyła rodzinę, ale nigdy nie porzuciła swojej sztuki i badań naukowych. Kiedy mąż ją opuścił przeniosła się do Amsterdamu i zarabiała na życie swoje i dwóch córek publikacjami, sprzedażą samodzielnie wyrabianych farb i płócien oraz uczeniem młodych kobiet malarstwa i hafciarstwa.


W 1699 roku w wieku 52 lat Merian i jej młodsza córka wybrały się do Surinamu, wówczas holenderskiej kolonii. Podczas wyprawy, która wymagałaby i dzisiaj niemałej odwagi, panie Merian przez dwa lata podróżowały przez południowoamerykańską dżunglę, obserwując, rysując i zbierając rośliny i zwierzęta. Merian była jedną z pierwszych ludzi, którzy opisali pasożytniczą osę wyłaniającą się z kokonu ćmy lub motyla, i metamorfozę tropikalnego motyla. Obie kobiety wróciły do Amsterdamu obładowane spreparowanymi okazami roślin i zwierząt. Merian opublikowała książkę o swoich badaniach, Metamorphosis insectorum Surinamensium, i do śmierci kontynuowała malowanie, publikowanie i handlowanie okazami.  


Fig. 2. Tom Metamorphosis insectorum Surinamensium oprawiony w skórę cielęcą z towarzyszącym tekstem po łacinie. Merian zadedykowała ksiażkę “wszystkim miłośnikom i badaczom przyrody”.  



Artyści-przyrodnicy owych czasów byli przewidywalni i formalni: na ogół przedstawiali okazy pojedynczo na neutralnym tle. Merian jednak rysowała i malowała zwierzęta i rośliny w ich środowisku i we wzajemnej interakcji. Jej obrazy były opisowe, na przykład pokazujące reprodukcyjny cykl kwiatu od pączka do owocu. Albo też wszystkie fazy motyla, od gąsienicy do imago (dorosłego, dojrzałego etapu), włącznie z rośliną-gospodarzem. Obrazy Merian pokazują ekologiczne społeczności na dwa stulecia zanim niemiecki zoolog Ernst Haeckel ukuł termin oecologie, który stał się podstawą dziedziny ekologii.


Fig 3. Cykl życia motyla i granatu (Punica granatum). Metamorphosis insectorum Surinamensium, wydanie 1726.



Fig 4. Mrówki i pająki z Surinamu. Metamorphosis insectorum Surinamensium, 1705:



Artystyczny styl Merian stał się standardem naukowych ilustracji nadal używanym w dzisiejszych przewodnikach do przyrody. Dzięki pięknej sztuce i poprawnym obserwacjom Merian rozprzestrzeniła wiedzę o biologicznych zjawiskach i pomogła w odrzuceniu zakorzenionego poglądu, że owady powstają spontanicznie.


Fig 5. Metamorfoza żaby, M.S. Merian, 1701.



Fig 6. Kajman okularowy (Caiman crocodilus) i cylindrowiec koralowy (Anilius scytaleMetamorphosis insectorum Surinamensium, 1705.



Merian była szanowana i uznana jako przyrodniczka w swoim pokoleniu. Carl Linnaeus klasyfikował później owady w oparciu o jej rysunki, a Goethe, który był poetą i przyrodnikiem, wychwalał Merian za jej zdolność poruszania się “między sztuką i nauką, między obserwacją przyrody i artystycznym zamiarem”. Z czasem jednak jej prace zostały zapomniane aż do lat 1970., kiedy radziecka Akademia Nauk ponownie opublikowała jej obrazy. Świat na nowo odkrył osiągnięcia Merian i honorowano ją na banknotach, znaczkach pocztowych, w akademickich publikacjach, książkach i wystawach muzealnych. Rodzaj roślin (Meriania), jaszczurka (Salvator merianae), ropucha (Rhinella merianae), pająk (Metellina merianae), wśród innych gatunków, otrzymały nazwy na jej cześć. Te pochwały są w pełni zasłużone. Maria Sibylla Merian była kobietą, która uczyniła naukę piękną.


Fig 6. Niemiecki banknot z portretem Marii Sibylli Merian i pasożytniczej osy.



Readers’ wildlife photos 1552

Maria Merian, a remarkable and not widely known scientist

Why Evolution Is True, 23 lutego 2022

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

Athayde Tonhasca Júnior jest brazylijskim entomologiem.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1362 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ewolucja nie idzie prostą drogą   Novella   2022-12-08
Geny i języki   Novella   2022-11-26
Uporczywa obecność religijnego mitu   Winegard   2022-11-24
Znaleziono skrytkę posągów z brązu   Novella   2022-11-23
W oparach zrównoważonej ignorancji   Koraszewski   2022-11-21
10 twierdzeń działaczy walczących w Afryce z GMO o tym, dlaczego postępy w biotechnologii upraw powinny zostać odrzucone – i dlaczego są one błędne   Maina   2022-11-17
List otwarty do wszystkich oszołomów   Novella   2022-11-03
Po prostu nie mogę się doczekać, aby znów wyruszyć w trasę   Tonhasca Júnior   2022-10-27
Czy mizoandria może być zakaźna?   Tonhasca Júnior   2022-10-24
Niezwykła fizjologia hibernujących niedźwiedzi   Coyne   2022-10-22
Cuchnąca pułapka i przytulna kryjówka   Tonhasca Júnior   2022-10-21
Obraz Izraela na amerykańskich uniwersytetach   Mansour   2022-10-19
Kenia aprobuje GMO po 10 latach zakazu   Maina   2022-10-18
Pangenom jedwabnika morwowego   Novella   2022-10-14
Czy Samolubny gen zaszkodził publicznemu rozumieniu biologii?   Coyne   2022-10-13
Nieokrzesani goście   Tonhasca Júnior   2022-10-11
Niezrozumienie równości   Winegard   2022-10-07
Zyski klimatyczne to „niewygodna prawda” — nie wszystkie wiadomości o środowisku są złymi wieściami   Lomborg   2022-10-06
Gorzko-słodki, uzależniający lek   Tonhasca Júnior   2022-09-30
Przeciwko autentyczności   Winegard   2022-09-27
Biomedyczne znaczenie płci (i jej binarnej natury)   Coyne   2022-09-22
Mózgi neandertalczyków   Novella   2022-09-20
Oszuści i oszukani w grze w zapylanie   Tonhasca Júnior   2022-09-15
Po raz kolejny “Scientific American” wypacza biologię, a teraz także historię, by podeprzeć swoją ideologię   Coyne   2022-09-14
Upadek czasopisma “Nature”   Winegard   2022-09-08
Instynkt macierzyński i “New York Times”   Coyne   2022-09-07
Ćmy ze złym public relations   Tonhasca Júnior   2022-09-05
Studenci Uniwersytetu Ghany debatują nad wykorzystaniem upraw GMO w ich kraju   Gakpo   2022-09-02
“Scientific American” poświęca się polityce, a nie nauce; odmawia publikowania krytycznych analiz swoich fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń   Coyne   2022-09-01
Dysonansy poznawcze: czekolada a muszki, wino a osy   Júnior   2022-08-29
Patrick Matthew: prawdziwy autor idei doboru naturalnego?   Coyne   2022-08-26
Odporny na choroby, genetycznie modyfikowany maniok zapowiada przełom w Kenii   Maina   2022-08-25
Niekochane, ale czasem pożyteczne   Tonhasca Júnior   2022-08-23
Trwałość laktazy w populacjach pijących mleko: ponowna ocena klasycznej historii z ewolucji człowieka   Coyne   2022-08-19
Pierwszy znany drapieżnik: nowo opisana skamieniałość   Coyne   2022-08-16
Nie karm mózgu śmieciowym jedzeniem   Bhogal   2022-08-10
Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk