Prawda

Piątek, 9 grudnia 2022 - 02:46

« Poprzedni Następny »


Gorzko-słodki, uzależniający lek


Athayde Tonhasca Júnior 2022-09-30

Kara Tantala za kradzież ambrozji i nektaru © Jacques Favereau, 1655r.
Kara Tantala za kradzież ambrozji i nektaru © Jacques Favereau, 1655r.

Kiedy greccy bogowie zaprosili syna Zeusa Tantala na ucztę na Olimp, nie mogli sobie wyobrazić, że ich gość ma lepkie palce. Tantal ukradł im jedzenie (ambrozję) i napój (nektar), zamierzając dać te łupy swoim ludziom, aby byli nieśmiertelni i wtajemniczeni w boskie sprawy. Bogowie nie lekceważyli zdrady: wysłali Tantala do Zaświatów i kazali mu stanąć w stawie pod gałęziami drzewa owocowego. Za każdym razem, gdy Tantal próbował urwać owoc, gałęzie odsuwały się poza zasięg jego rąk, a gdy chciał się napić, woda cofała się. Następnym razem, gdy znajdziesz się blisko czegoś kuszącego, ale nie dostaniesz tego, pomyśl o biednym Tantalu, głodnym i spragnionym przez wieczność.

Magiczna dieta Olimpijczyków wywarła takie wrażenie na kulturze zachodniej, że wiele produktów spożywczych i napojów ma przypisaną do nazwy „ambrozję” lub „nektar”. Większość z nich to pobożne życzenia lub sztuczki, ale w jednym przypadku określenie „nektar” całkiem dobrze pasuje: nazwa mieszaniny cukrów i wody, która może być wydzielana przez każdą wegetatywną część rośliny, ale przede wszystkim przez kwiaty.


Nektar kwiatowy zawiera wagowo od 15% do 75% cukrów, głównie glukozy, fruktozy i sacharozy. Wolne aminokwasy, białka, minerały i lipidy zwiększają w mieszance zawartość składników odżywczych, chociaż mamy tylko mgliste zrozumienie ich działania. Pszczoły, osy, bzygi, komary, motyle, ćmy, kolibry i nietoperze należą do najbardziej entuzjastycznych konsumentów tego energetycznego napoju. Nie wszyscy zjadacze nektaru są zapylaczami, ale podkradanie nektaru jest ceną, jaką rośliny muszą zapłacić, aby ich kwiaty odwiedzili ci, którzy zapylają. W przeciwnym razie przepływ pyłku z kwiatka na kwiatek zostaje przerwany lub zmniejszony, co osłabi lub uniemożliwi zapłodnienie roślin.


Ćma fruczak gołąbek (Macroglossum stellatarum) popijająca nektar © Charles J. Sharp, Wikimedia Commons.



Nektar jest nagrodą za przyciąganie zapylaczy, ale jest też produktem drogim metabolicznie: rośliny nie mogą sobie pozwolić na oddawanie go na prawo i lewo. Niektóre z nich uciekają się do manipulacji z udziałem metabolitów wtórnych. Są to substancje chemiczne, które nie odgrywają żadnej roli w metabolizmie rośliny, takie jak garbniki, fenole, alkaloidy, flawonoidy i terpenoidy. Niektóre metabolity wtórne są niestrawne lub nieprzyjemne (zbyt gorzkie), co zmniejsza smakowitość tkanek roślinnych dla roślinożerców. Inne są toksyczne dla zwierząt, w tym owadów zapylających: pszczoły i inne owady mogą zostać zatrute przez nadmierne spożycie wtórnych metabolitów w nektarze i pyłku.

Metabolity wtórne w służbie próżności: Donna allo specchio (Dama z lustrem) Tycjana (1490–1576) mogła używać kropli atropiny – alkaloidu wyekstrahowanego z pokrzyku wilczej jagody (Atropa belladonna) – do rozszerzenia źrenic i uwydatnienia jej urody. Przedawkowanie mogło spowodować wysłanie bella donny [pięknej damy] do kostnicy © Luwr , Wikimedia Commons:



Mimo zagrożeń, niektóre z tych substancji chemicznych mają do odegrania rolę w zapylaniu. Rośliny takie jak cytrusy, kawa i kamelie wydzielają nektar z dodatkiem kofeiny. Jak wie każdy entuzjasta Starbucks, ten uzależniający, gorzki w smaku alkaloid może poprawić pamięć. Nie inaczej jest z owadami: nakarmione kofeiną pszczoły miodne (Apis mellifera) i trzmiele (Bombus spp.) szybciej uczą się, jak znajdować kwiaty i jak do nich powracać, zwiększając tym samym szanse na zapylenie. Pszczoły miodne żywią się więcej i częściej wykonują taniec kołysania, jeśli mają łyk nektaru z dodatkiem kofeiny. I jak każdy handlarz narkotyków, niektóre rośliny mogą wykorzystać uzależnionych klientów; obniżają jakość nektaru, ale pszczoły kontynuują żerowanie. W konsekwencji pszczoły miodne produkują mniej miodu, gdy są uzależnione od kofeiny.


Kamelia japońska (Camellia japonica) w londyńskim ogrodzie, bar z kofeiną dla pszczół miodnych © Emőke Dénes , Wikimedia Commons:



Podobnie działa na trzmiele nikotyna, inny alkaloid. Nektar zawierający niewielkie ilości nikotyny pomaga trzmielom w nauce znajdowania pożywienia. Raz wyuczone trzmiele mają tendencję do pozostawania przy tym samym źródle i powracają raz za razem. Z drugiej strony nikotyna może sprawić, że niektórzy odwiedzający kwiaty zrezygnują z dalszych łyków, ponieważ nikotyna zmniejsza smakowitość nektaru, podobnie jak kofeina. Ale odrzucenie odpowiada roślinie; niektóre zapylacze spożywają mniej nektaru, ale odwiedzają więcej kwiatów, co prowadzi do wyższych wskaźników zapylenia krzyżowego. Podobny efekt ma alkaloid gelsemine, występujący w nektarze kwiatu Gelsemium sempervirens: zmniejsza częstotliwość i długość odwiedzin, ale zwiększa liczbę odwiedzanych kwiatów.

       

Nikotyna: lek wybierany przez niektórych lekarzy, łyżwiarzy figurowych, artystów cyrkowych na trapezie i pszczoły © The Wellcome Trust:



Gelsemium sempervirens zachęca zapylaczy do napicia się łyku nektaru i szukania dalej © Jim Evans, Wikimedia Commons:



Ponad połowa wszystkich roślin kwitnących wydziela metabolity wtórne wraz z nektarem, ale z wyjątkiem kilku przypadków dotyczących pszczół miodnych, trzmieli i niektórych ciem, dysponujemy skąpymi informacjami na temat wpływu tych substancji chemicznych na zapylacze. To, co wiemy, sugeruje, że nektar to coś więcej niż słodka przynęta: rośliny używają go do manipulowania odwiedzającymi kwiaty dla własnej korzyści. W naturze robi się wszystko, co zwiększa szanse na sukces.


Ale metabolity wtórne to nie tylko środki uzależniające. Odgrywają także inną rolę w życiu zapylaczy, której znaczenie jest coraz bardziej doceniane: jako środki przeciwdrobnoustrojowe. A gelsemine jest dobrym przykładem właściwości leczniczych nektaru.


Gelsemium sempervirens
, ulubiona przez ogrodników, jest naładowana gelseminą. Ta substancja chemiczna powiązana ze strychniną sprawia, że cała roślina jest toksyczna dla ludzi, zwierząt gospodarskich i pszczół miodnych. Jednak trzmiele są nie tylko na nią odporne, ale także otrzymują pewną ochronę przed Crithidia bombi, szeroko rozpowszechnionym pasożytem jelitowym, który ogranicza rozwój i przetrwanie kolonii. Nektar z dodatkiem gelsemine może obniżyć wskaźnik infekcji C. bombi o 65%.


Crithidia bombi
 © R. Schmid-Hempel, ETH Zurich:



Gelsemine nie jest jedyną naturalną profilaktyką przeciwko C. bombi. Callunene, znajdujący się w nektarze wrzosu zwyczajnego (Calluna vulgaris), zmniejsza zakaźność pasożyta trzmiela ziemnego (Bombus terrestris) i w tym przypadku wiemy jak. Crithidia bombi to wiciowaty pierwotniak, czyli jednokomórkowy organizm z wyrostkiem przypominającym bicz zwany wicią. Callunene indukuje utratę wici, którą pasożyt wykorzystuje do przyczepienia się do jelita trzmiela.


Królowa trzmiela ziemnego, podatna na kilka pasożytów jelitowych © Holger Casselmann , Wikimedia Commons:



Wrzos wraz z koniczyną białą (Trifolium repens), ostrożeniem błotnym (Cirsium palustre) i wrzoścem popielatym (Erica cinerea) odpowiadają za około 50% całego nektaru produkowanego przez rośliny kwitnące w Wielkiej Brytanii. Możemy sobie tylko wyobrazić ochronny wpływ wrzosu na populacje trzmieli.


Pole wrzosu, apteka trzmieli © Rasbak , Wikimedia Commons:



Lepsze zrozumienie farmakologii nektaru może nam przynieść bezpośrednie korzyści. Różne związki alkaloidowe, terpenoidowe i fenolowe są śmiertelne dla innych pierwotniaków spokrewnionych z C. bombi (rodzina Trypanosomatidae). Niektóre z tych świdrowców są odpowiedzialne za okropne choroby, takie jak Trypanosoma brucei, który powoduje śpiączkę u ludzi, i T. cruzi, czynnik wywołujący chorobę Chagasa. Więc kto wie: zdrowe trzmiele mogą być wskazówką, która pomaga nam znaleźć sposoby na zmniejszenie ludzkiego cierpienia.

 

Readers’ wildlife photos

Why Evolution Is True, 20 września 2022

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

* Athayde Tonhasca Júnior jest brytyjskim entomologiem.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1362 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ewolucja nie idzie prostą drogą   Novella   2022-12-08
Geny i języki   Novella   2022-11-26
Uporczywa obecność religijnego mitu   Winegard   2022-11-24
Znaleziono skrytkę posągów z brązu   Novella   2022-11-23
W oparach zrównoważonej ignorancji   Koraszewski   2022-11-21
10 twierdzeń działaczy walczących w Afryce z GMO o tym, dlaczego postępy w biotechnologii upraw powinny zostać odrzucone – i dlaczego są one błędne   Maina   2022-11-17
List otwarty do wszystkich oszołomów   Novella   2022-11-03
Po prostu nie mogę się doczekać, aby znów wyruszyć w trasę   Tonhasca Júnior   2022-10-27
Czy mizoandria może być zakaźna?   Tonhasca Júnior   2022-10-24
Niezwykła fizjologia hibernujących niedźwiedzi   Coyne   2022-10-22
Cuchnąca pułapka i przytulna kryjówka   Tonhasca Júnior   2022-10-21
Obraz Izraela na amerykańskich uniwersytetach   Mansour   2022-10-19
Kenia aprobuje GMO po 10 latach zakazu   Maina   2022-10-18
Pangenom jedwabnika morwowego   Novella   2022-10-14
Czy Samolubny gen zaszkodził publicznemu rozumieniu biologii?   Coyne   2022-10-13
Nieokrzesani goście   Tonhasca Júnior   2022-10-11
Niezrozumienie równości   Winegard   2022-10-07
Zyski klimatyczne to „niewygodna prawda” — nie wszystkie wiadomości o środowisku są złymi wieściami   Lomborg   2022-10-06
Gorzko-słodki, uzależniający lek   Tonhasca Júnior   2022-09-30
Przeciwko autentyczności   Winegard   2022-09-27
Biomedyczne znaczenie płci (i jej binarnej natury)   Coyne   2022-09-22
Mózgi neandertalczyków   Novella   2022-09-20
Oszuści i oszukani w grze w zapylanie   Tonhasca Júnior   2022-09-15
Po raz kolejny “Scientific American” wypacza biologię, a teraz także historię, by podeprzeć swoją ideologię   Coyne   2022-09-14
Upadek czasopisma “Nature”   Winegard   2022-09-08
Instynkt macierzyński i “New York Times”   Coyne   2022-09-07
Ćmy ze złym public relations   Tonhasca Júnior   2022-09-05
Studenci Uniwersytetu Ghany debatują nad wykorzystaniem upraw GMO w ich kraju   Gakpo   2022-09-02
“Scientific American” poświęca się polityce, a nie nauce; odmawia publikowania krytycznych analiz swoich fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń   Coyne   2022-09-01
Dysonansy poznawcze: czekolada a muszki, wino a osy   Júnior   2022-08-29
Patrick Matthew: prawdziwy autor idei doboru naturalnego?   Coyne   2022-08-26
Odporny na choroby, genetycznie modyfikowany maniok zapowiada przełom w Kenii   Maina   2022-08-25
Niekochane, ale czasem pożyteczne   Tonhasca Júnior   2022-08-23
Trwałość laktazy w populacjach pijących mleko: ponowna ocena klasycznej historii z ewolucji człowieka   Coyne   2022-08-19
Pierwszy znany drapieżnik: nowo opisana skamieniałość   Coyne   2022-08-16
Nie karm mózgu śmieciowym jedzeniem   Bhogal   2022-08-10
Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk