Prawda

Czwartek, 26 maja 2022 - 03:01

« Poprzedni Następny »


Paradoks hazardzisty i regresja do średniej


Steven Novella 2022-01-21


Ludzie na ogół są na bakier z logiką. Mamy zdolność logicznego myślenia, ale jest to tylko jeden z algorytmów, jaki działa w naszym mózgu i często gubi się w szumie. Ponadto mamy intuicje, uprzedzenia i błędy poznawcze, które psują naszą zdolność logicznego myślenia. Na szczęście jednak mamy także zdolność do metapoznania, zdolność myślenia o naszym myśleniu. Możemy więc nauczyć się logiki i tego, jak myśleć jaśniej, odfiltrowując uprzedzenia i błędy. Robienie tego doskonale nie jest możliwe, najlepiej więc jest myśleć o metapoznaniu jako całożyciowym projekcie stopniowego samodoskonalenia. Co więcej, nasze uprzedzenia mogą być tak silne, że kiedy uczymy się myślenia o tym, jak myśleć, często czynimy nasze błędy poznawcze coraz subtelniejszymi zamiast całkowicie je wyeliminować.

Pewne błędy poznawcze są ewolucyjnie wdrukowane w nasze myślenie, prawdopodobnie wynikające z rozumowań, które są praktycznymi skrótami myślowymi, ale nie są ściśle logiczne. Wydaje się również, że istnieją pewne zdolności poznawcze, które nie miały priorytetu w naszej ewolucyjnej historii, a więc nasze skończone zasoby mózgu po prostu nie były im przydzielone. Stąd właśnie wynika większość błędów matematycznych i statystycznych. Nie radzimy sobie dobrze z dużymi liczbami i nasza intuicja dotycząca statystyki i prawdopodobieństwa jest okropna. Stworzyliśmy skomplikowane formalne systemy do radzenia sobie z matematyką i prawdopodobieństwem w zasadzie po to, by zastąpić, a przynajmniej zwiększyć nasze intuicyjne myślenie i często te systemy dają wyniki sprzeczne z intuicją.  


Najsłynniejszym chyba przykładem sprzecznej z intuicją statystyki jest paradoks Monty’ego Halla. Masz wybór między trzema zamkniętymi drzwiami. Za jednymi z nich jest nagroda. Masz wybrać drzwi. Prowadzący tę grę, który wie, gdzie jest nagroda, otwiera jedne drzwi za którymi jest pusto (prowadzący wie, gdzie jest nagroda i umyślnie wybiera drzwi, za którymi jej nie ma), a następnie pyta cię, czy chcesz zmienić wybór na inne nieotwarte drzwi. Jeśli zmienisz wybór, twoje szanse wygrania rosną z 1/3 do 2/3. Jeśli nie natknąłeś się na ten problem wcześniej, może się to wydawać sprzeczne z intuicją, ale jest absolutnie poprawne.

 

Innym powszechnym błędem statystycznym jest paradoks hazardzisty. Ten błąd wynika z niepoprawnej intuicji, że wcześniejsze wyniki w jakiś magiczny sposób wpływają na przyszłe wyniki w systemie, w którym każdy element jest niezależny. Nazywa się to paradoksem hazardzisty, ponieważ gry są znakomitą scenerią dla tego błędu w myśleniu. Popatrzmy na ruletkę, gdzie koło ruletki obraca się, a ty obstawiasz numer, do którego wpadnie mała kulka. Możesz obstawić numer lub grupę, lub czerwone albo czarne (połowa numerów jest czerwona, połowa czarna, poza zerami, gdzie wygrywa kasyno). Powiedzmy, że czerwony numer pokazywał się przez ostatnie dziesięć razy, jak wpływa to na prawdopodobieństwo, że następnym razem będzie czerwony lub czarny? Jeśli gra jest uczciwa, to odpowiedź brzmi – wcale nie wpływa. Każde zakręcenie kołem ma być całkowicie niezależnym, losowym zdarzeniem, jak rzut monetą. Po passie jednego koloru ten drugi nie „musi” się pokazać, bo go przez pewien czas nie było.   


Niemniej złudzenie passy lub tego, że pewne wyniki “muszą” się pojawić, jest bardzo silne i takie myślenie jest niemal powszechne wśród hazardzistów. Wynika z naszej tendencji do rozpoznawania wzorów (apofenia), widzenia iluzorycznych wzorów w losowym szumie. Jak powiedział Carl Sagan, losowość jest grudkowata. To jest nasz inny statystyczny błąd – nasze intuicyjne poczucie tego, jak wygląda losowość, jest błędne. Losowy wzór, taki jak gwiazdy na niebie, jest bardziej nierówny i “grudkowaty” niż nasza intuicja. Ludzie poproszeni o narysowanie losowego wzoru na ogół tworzą wzór, który zdecydowanie nie jest losowy. Na przykład, jest zbyt jednolity i z równym rozłożeniem. Kiedy więc widzimy pozorną passę, nie widzimy losowości, widzimy wzór i używamy go do prognozowania przyszłych wyników.


Widzenie wzorów jest użyteczne, kiedy są one rzeczywiste, a więc ma sens to, że nasz mózg wyewoluował tę zdolność. Nasze mózgi mają jednak również zdolność ustalania, które wzory są rzeczywiste, a które nie są, ale równowaga tutaj na ogół nie jest optymalna. Mamy tendencję do olbrzymiego przeszacowywania realności wzorów. Może to być wynikiem nacisków ewolucyjnych – negatywne konsekwencje niedoszacowania wzorów są prawdopodobnie większe niż ich przeszacowywania. A także, widzenie rzekomych wzorów daje nam poczucie, że kontrolujemy sytuację, a my lubimy to uczucie. Myślimy więc, że możemy użyć tej wspaniałej mocy zdolności rozpoznawania wzorów, by ustalić, czy czarny „musi” się pojawić i używamy tej mocy, by zdobyć wielką wygraną. Kasyna uwielbiają to złudzenie, ponieważ wiedzą, że matematyka zawsze wygra.  


Niedawno zapytano mnie o paradoks hazardzisty i jego związek z regresją do średniej. Uznałem, że to jest świetny przykład, jak subtelne potrafią być statystyczne błędy logiczne. Oto pytanie:

“Wiem, że fakt, iż koło ruletki zatrzymało się na czerwonym 10 razy pod rząd, nie mówi mi NICZEGO o tym, gdzie zatrzyma się za 11. razem. Z drugiej strony wiem, że z czasem będzie tyle samo czarnych, co czerwonych numerów, więc – przynajmniej intuicyjnie – czarny wydaje się odrobinę bardziej prawdopodobny przy następnym obrocie w celu pchnięcia proporcji z powrotem do 50/50. Czy istnieje jakaś sprzeczność między tymi dwiema zasadami? Jeśli nie, jak rozwiążemy tę domniemaną sprzeczność? Jeśli tak, to czy nie musi istnieć ‘jakieś’ uzasadnienie dla ‘paradoksu’ hazardzisty?”

To jest świetne pytanie, a odpowiedzią jest zdecydowane “nie” – nie są one w konflikcie ze sobą. Powtórzmy: nacisk na myślenie, że przeszłość wpływa na przyszłe, niezależne wydarzenia, jest bardzo silny. Regresja do średniej nie jest siłą we wszechświecie, która zapewnia, że statystyka w końcu zgadza się, jest czystym prawdopodobieństwem. Nieprawdopodobne wydarzenia są nieprawdopodobne, prawdopodobne są prawdopodobne. Kiedy zdarza się coś nieprawdopodobnego, czy jest bardziej prawdopodobne, że po tym nastąpi nieprawdopodobne wydarzenie, czy prawdopodobne? Oczywiście, prawdopodobne wydarzenie, ponieważ jest zawsze większe prawdopodobieństwo, że zdarzy się prawdopodobne wydarzenie niż nieprawdopodobne. To może wydawać się oczywiste, kiedy mówię tak ogólnie, ale nie zawsze odchodzimy od szczegółów, by zobaczyć sytuację jako czyste prawdopodobieństwo. Regresja do średniej znaczy po prostu, że po niezwykłym (nieprawdopodobnym) wydarzeniu nastąpi bardziej prawdopodobne, przeciętne wydarzenie (ponieważ są one z natury bardziej prawdopodobne). I tyle.


Kiedy więc zawodowy sportowiec ma najlepszy rok lub grę w swojej karierze, prawdopodobnie w kolejnym roku osiągnie bliższe przeciętnych wyniki. To nic nie znaczy, nie ma pecha, nie jest przeklęty ani nic takiego. Po prostu doświadcza prawdopodobieństwa. Kiedy odczuwasz najgorsze objawy rozmaitych chorób, prawdopodobnie poczujesz się lepiej w przyszłości, ponieważ po skrajnych objawach prawdopodobnie pojawią się bardziej przeciętne. To jest regresja do średniej.   


Pozorny konflikt z regresją do średniej po dziesięciu czerwonych numerach pod rząd, jest tylko kolejną iluzją paradoksu hazardzisty. Częściowo wynika to z rozpoczęcia liczenia po  statystycznym fuksie i sądzeniu, że – poczynając od tego wybranego punktu – czarne i czerwone muszą wyrównać się z czasem. Ale nie muszą, bo włączasz dane, które już znasz i masz skrzywienie w jednym kierunku. Ten błąd z łatwością wślizguje się do badań i dlatego jako ogólną regułę nie należy włączać poprzednich danych. To jest inna, naprawdę subtelna stronniczość, która wpełza do naszego myślenia – nie branie pod uwagę tego, że metoda naszej obserwacji może nie być losowa. To jest główne źródło efektu potwierdzenia.


Mógłbym ciągnąć dalej sprawę błędów poznawczych, bo jest między nimi wiele interakcji. Mam nadzieję jednak, że to wystarczy. Niektórzy mogą nadal tkwić w problemie Monty’ego Halla wspomnianym powyżej. Ważne w tym wszystkim jest, że naprawdę  jesteśmy na bakier z logiką i prawdopodobieństwem, ale możemy kompensować nasze niedostatki i badać krytyczne myślenie. Ludzie mają także potężne narzędzie – możemy zapisać słowa. Możemy gromadzić wiedzę przez stulecia i zajmować się kolektywnym, skumulowanym metapoznaniem. Powinniśmy korzystać z tej niesłychanej mocy.  

 

Gambler’s Fallacy and the Regression to the mean

NeuroLogica Blog, 6 stycznia 2021

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 2123 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Czy politycy mogą być racjonalni?   Koraszewski   2022-05-25
Uchodźcy, ekonomia, zazdrość i nienawiść   Koraszewski   2022-05-23
BDS: Rosja versus Izrael   Kontorovich   2022-05-22
Oszałamiające kłamstwo najbardziej wpływowego muzułmanina na świecie   Ibrahim   2022-05-21
Narcyzm moralny i psychologia porażki   Landes   2022-05-20
Dlaczego Erdoğan szantażuje NATO?   Bekdil   2022-05-19
Radości, których dostarcza antysemityzm   Garrard   2022-05-19
Dlaczego Joe Biden ma taką obsesję na punkcie izraelskich osiedli?   Flatow   2022-05-17
Bardzo potrzebny rurociąg EastMed oczekuje na zaaprobowanie   Bergman   2022-05-17
Smutek wolności utopionej w krwi   Koraszewski   2022-05-16
Jak Biden rozpoczął wojnę z MBS, a potem przyszedł żebrać   Abdul-Hussain   2022-05-14
Urok intratnej neutralności   Koraszewski   2022-05-13
Szefowa związku brytyjskich studentów oskarżona o antysemityzm   Wójcik   2022-05-12
Dlaczego Rosja sądziła, że opowiadanie o “nazistach” będzie przekonujące   Franzman   2022-05-09
Rektor Princeton odrzuca wolność słowa i demonizuje jej obrońców   Klainerman   2022-05-07
Błogosławieństwo uczenia się na pamięć   Jacoby   2022-05-06
Wojna Rosji z Ukrainą: Bez szminki   Tsalic   2022-05-03
W redakcji „New York Timesa” słowo „okupowany” sprawia kłopot   Flatow   2022-05-03
Spiskowe teorie szacownego “Guardiana”   Collier   2022-05-01
Czarny Piotruś w rękawie Putina   Koraszewski   2022-04-30
Odstraszanie Chin: USA powinny uzbroić Tajwan po zęby – natychmiast   Chang   2022-04-29
Bliski Wschód: amerykańska wizja   Taheri   2022-04-28
Kursy walut w czasach putinowskiej zarazy   Koraszewski   2022-04-27
Przypomnienie o wszystkich tych palestyńskich uchodźcach   Bard   2022-04-27
Recenzja książki People Love Dead Jews     2022-04-26
Długi zbiór krótkich tematów   Rosenthal   2022-04-25
Turcja: Strzeżcie się islamistów niosących dary   Bekdil   2022-04-23
Dno nienawiści do Izraela   Levick   2022-04-22
Problem z świadkami Boga i z błaznami w kapłańskich szatach   Koraszewski   2022-04-21
Sprawy, których nie zauważają apologeci Putina   Taheri   2022-04-19
Europa kocha Palestyńczyków i udaje, że nie wie dlaczego   Koraszewski   2022-04-17
„Guardian” trzyma się narracji „biernej ofiary” w sprawie arabskiej przestępczości   Levick   2022-04-16
Gaz ziemny dla Hezbollahu, ale nie dla UE?   Bryen   2022-04-15
Nie, Sekretarzu Blinken, palestyński terror nie jest “bezsensowny”   Suissa   2022-04-15
Kiedy rządy stają po stronie antysemitów   Tobin   2022-04-14
“Kiedy Biden zobaczy, że jego błędy szkodzą interesom Ameryki?”   Toameh   2022-04-13
Wielki rosyjski energetyczny przekręt   Meotti   2022-04-12
Wojna zmienia ludzi w bestie   Koraszewski   2022-04-12
To demografia, głupcze!   Bard   2022-04-10
Wykopanie Rosji z Rady Praw Człowieka ONZ jest pustym gestem   Tobin   2022-04-07
Nieskończona ignorancja wiązania potrzeb Ukrainy z izraelską Żelazną Kopułą   Frantzman   2022-04-07
Jak Unia Europejska finansuje działania na Zachodnim Brzegu łamiące międzynarodowe prawo i podważające pokój   Van Koningsveld   2022-04-06
Obywatel i jego ewolucja w czasie i przestrzeni   Koraszewski   2022-04-06
Irański emerytowany generał: Rosja nie powinna być pośrednikiem w rozmowach nuklearnych     2022-04-05
Pod sztandarem walki z faszyzmem i o prawa człowieka   Koraszewski   2022-04-04
Prawdziwy powód krytykowania izraelskiej reakcji pomocowej dla Ukrainy   Altabef   2022-04-04
Oskarżenie o apartheid, Porozumienie Abrahamowe i “właściwa strona historii”     2022-04-03
Co się dzieje w gabinecie Putina?   Koraszewski   2022-04-01
Czy wywiad USA podrasowuje dowody o Iranie?   Bard   2022-03-31
PMW demaskuje żałosne “potępienie” terroru przez Abbasa   Marcus   2022-03-31
Jak Putin wydał miliony na szerzenie fałszywych informacji o szczelinowaniu   Ridley   2022-03-30
Wiara i człowieczeństwo - przypadek islamu   Koraszewski   2022-03-29
Dla Żydów fake news nie zaczynają się od Trumpa – zaczynają się od Al Dury   Amos   2022-03-28
Arabia Saudyjska i ZEA odmawiają poparcia USA przeciwko Rosji, ponieważ USA odmawiają poparcia ich przeciwko Iranowi     2022-03-28
BBC, rewizja historii i wynalezienie starożytnej Palestyny   Collier   2022-03-27
Grupa na wydziale prawa Harvardu, próbuje tak zdefiniować “apartheid”, by pasował do Izraela     2022-03-26
Czekiści z ulicy Sezamkowej   Koraszewski   2022-03-26
“Uczyńmy antyamerykańskie dyktatury znowu wielkimi”   Rafizadeh   2022-03-25
Kolejny palestyński “umiarkowany” jest zdemaskowany   Flatow   2022-03-24
Porażka odstraszania   Stewart   2022-03-24
Posłaniec z nieudanej przeszłości wskazuje ku problematycznej przyszłości   Tobin   2022-03-23
Jak odstraszyć wystraszonego, że nie dość straszy?   Koraszewski   2022-03-21
Czechosłowacka opcja   Rosenthal   2022-03-20
Zwycięzcą w wojnie z Ukrainą nie będzie Rosja ani Ameryka. Będą nim Chiny   Stern   2022-03-19
Jeśli chcesz prawdziwego pokoju, nie nalegaj na podział Jerozolimy, @USAmnIsrael     2022-03-19
Dlaczego świat tak bardzo obchodzi to, co Izrael robi w sprawie Ukrainy?   Tobin   2022-03-18
Amnesty International przyznaje, że chce zniszczenia Izraela   Collier   2022-03-17
Wymyślanie dyskryminacji tam gdzie jej nie ma   Abdul-Hussain   2022-03-16
Przeciwstawianie się Putinowi jest czymś więcej niż sympatią dla słabszego   Tobin   2022-03-15
Sonata na cztery kałachy i czołg   Koraszewski   2022-03-15
Nowa Wielka Gra   i Hügo Krüger   2022-03-14
Reakcje “przebudzonych” na wojnę w Ukrainie   Goska   2022-03-14
Coraz więcej i więcej…   Bard   2022-03-13
To nie jest irańska umowa Obamy. To jest coś dużo, dużo gorszego   Noronha   2022-03-12
Eksperci szukający zrozumienia   Koraszewski   2022-03-10
“Między Kijowem a Gazą” – ukrainizacja palestyńskiej narracji     2022-03-09
Ruch Putina na rzecz podkopania obudzonego Zachodu   Blum   2022-03-08
Putin i prawo niezamierzonych konsekwencji   Taheri   2022-03-08
Następnym celem zastraszania przez Rosję może być Izrael   Svetlova   2022-03-06
Dlaczego irańscy mułłowie są zachwyceni nuklearną umową z Bidenem   Rafizadeh   2022-03-05
Niemcy w historycznym zwrocie porzucają proputinowską politykę wobec Rosji   Kern   2022-03-05
Rosyjski tyran Władimir Putin   Newell   2022-03-04
Moce sprawcze globalnego znikania   Zbierski   2022-03-04
Barbarzyńcy doszli do wniosku, że już można   Koraszewski   2022-03-02
Czego Izrael musi nauczyć się z wojny w Ukrainie   Steinberg   2022-03-01
Dlaczego Arabowie nie ufają administracji Bidena   Toameh   2022-02-27
Minął kolejny dzień wojny   Koraszewski   2022-02-27
Najlepszy sojusznik Putina   Koraszewski   2022-02-26
Spojrzeć kłamstwu w oczy   Koraszewski   2022-02-25
Katar i gry wojenne   Collins   2022-02-25
Wolność słowa w Wielkiej Brytanii?   Bergman   2022-02-24
Czy zwracamy zbyt dużo, czy zbyt mało uwagi na “Szwadron”?   Tobin   2022-02-24
Mój ojciec był idiotą   Koraszewski   2022-02-23
Pięciogwiazdkowy dżihad palestyńskich przywódców   Toameh   2022-02-22
Administracja Bidena blokuje gazociąg z Izraela do Europy   Kern   2022-02-22
Dramat mieszkańców Gazy   Fitzgerald   2022-02-19
Nie wolno zaprzeczać nazistowskim korzeniom arabskiego antysemityzmu   Julius   2022-02-17
Kto pamięta Gitę Sahgal?   Koraszewski   2022-02-17
Podwójna śmierć „Palestyńczyków”   Pandavar   2022-02-16
Rzeczywisty apartheid na Bliskim Wschodzie   Toameh   2022-02-16

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk