Prawda

Środa, 10 sierpnia 2022 - 04:08

« Poprzedni Następny »


Nauka

Wielkoskrzydłe


Piotr Naskręcki 2014-04-02

Olbrzymie żuwaczki samca Corydalus  (ang. dobsonfly) wyglądają jak potężna broń, ale nią nie są. Samce używają ich tylko do rytualnej walki z innymi samcami i są one zbyt słabe, by uszczypnąć lub zranić kogokolwiek (Barbilla N.P., Costa Rica).
Olbrzymie żuwaczki samca Corydalus  (ang. dobsonfly) wyglądają jak potężna broń, ale nią nie są. Samce używają ich tylko do rytualnej walki z innymi samcami i są one zbyt słabe, by uszczypnąć lub zranić kogokolwiek (Barbilla N.P., Costa Rica).

Jako człowiek, który dorastał w Europie, domyślałem się, że idąc na studia na uniwersytecie w USA, będę miał okazję zobaczenia wielu organizmów, które są rzadkie albo całkowicie nieobecne na starym kontynencie.

I rzeczywiście, gdy tylko przyjechałem do Nowej Anglii, byłem bliski spowodowania wypadku drogowego, bo zobaczyłem mojego pierwszego dydelfa wirginijskiego, chichotałem jak mała dziewczynka na widok sępników czarnych, ucztujących na zabitym na drodze zwierzęciu (prawdopodobnie dydelfie) i niemal dostałem zawału serca z podniecenia, kiedy na plaży w Connecticut znalazłem pierwszego skrzypłocza. Nic jednak nie mogło przygotować mnie na to, co podleciało do światła domu, który dzieliłem z moją ówczesną dziewczyną. Było to stworzenie tak spektakularne i niepodobne do niczego, co widziałem wcześniej, że zabrało mi długą chwilę, zanim umieściłem je w szerszym kontekście taksonomicznym. „To jest wielkoskrzydły – Megaloptera!” – wydusiłem z siebie wreszcie. „A, tak, dobsonfly – powiedziała Kristin. – One są całkiem fajne”.


Samica dobsonfly w swoim naturalnym habitacie przy strumieniu w Parku Narodowym Tapanti na Kostaryce.
Samica dobsonfly w swoim naturalnym habitacie przy strumieniu w Parku Narodowym Tapanti na Kostaryce.

To było moje pierwsze zetknięcie z rodzajem Corydalus, olbrzymim stworzeniem, które w pełni zasługuje na to, by być członkiem rzędu ochrzczonego Megaloptera, albo wielkoskrzydłe. Z łatwością osiągają rozpiętość skrzydeł 140 mm i w locie bardziej przypominają nietoperze niż owady. Dobsonfly, który przyleciał do naszego światła, był samcem, a więc miał olbrzymie, podobne do kłów żuwaczki, co nadawało mu groźny wygląd

Jeden z niewielu barwnych członków rzędu Megaloptera, Chloronia z Kostaryki.
Jeden z niewielu barwnych członków rzędu Megaloptera, Chloronia z Kostaryki.

Podobnie jednak jak bardzo wiele pozornie niebezpiecznych bezkręgowców, samiec Corydalus nie mógłby zranić kogokolwiek, nawet gdyby usilnie próbował. Te gigantyczne żuwaczki są tylko na pokaz i zwierzę zaledwie ma dość silne mięśnie, by je otworzyć i zamknąć; ukąszenie jest całkowicie wykluczone. Samce używają tych absurdalnych narządów w zrytualizowanej walce z rywalami, powolniejszej, słabszej wersji pokazu przepychanek widzianego u chrząszczy jelonkowatych. Uważaj jednak z samicami Corydalus – podczas gdy samce noszą parę pałeczek chińskich, samice mają potężne nożyce do cięcia drutu, którymi łatwo upuszczą krew z nieostrożnego palca. Corydalus nie żyją długo jako dorosłe i poza piciem wody i okazjonalnym łykiem nektaru kwiatowego nie odżywiają się i giną w przeciągu kilku dni.


Samica dobsonfly startująca z liścia w nocy w Parku Narodowym Tapanti na Kostaryce.
Samica dobsonfly startująca z liścia w nocy w Parku Narodowym Tapanti na Kostaryce.

Rodzaj Corydalus jest reprezentowany przez 34 gatunki, znajdowane głównie w tropikalnych regionach obu Ameryk i tylko C. cornutus sięga na północ aż do Kanady, zaś dwa dodatkowe gatunki można znaleźć w najbardziej południowych częściach USA. Żuwaczki są powiększone u samców większości gatunków tego rodzaju i blisko z nim spokrewnionego rodzaju Acanthacorydalis z Azji Wschodniej, chociaż na Kostaryce schwytałem kiedyś samca  z przesadnie wielkimi cechami płciowymi, Platyneuromus soror. Na głowie miał dwie dziwne płytki, które przypominały mi płaty twarzy widziane u starych samców orangutanów. Nie wiadomo, po co je mają, bo wydaje się, że nie używają ich ani podczas zalotów, ani kopulacji.


Funkcja dużych płatów na głowie zamieszkującego Amerykę Środkową Platyneuromus soror jest całkowicie zagadkowa.
Funkcja dużych płatów na głowie zamieszkującego Amerykę Środkową Platyneuromus soror jest całkowicie zagadkowa.

Larwy Corydalus są wodne i dobrze znane rybakom – duże wijące się owady, które stanowią doskonałą przynętę na okonia i pstrąga. Są drapieżne i żywią się innymi owadami wodnymi, takimi jak chruściki. Ciekawe, że choć większość gatunków woli duże, dobrze natlenione zbiorniki wodne (a więc są dobrym gatunkiem wskaźnikowym jakości wody), larwy niektórych gatunków wielkoskrzydłych potrafią rozwijać się w tak niezwykłym środowisku, jak woda zgromadzona w dziuplach drzew lub płyn zebrany na dnie roślin dzbaneczników. Gatunki, które żyją w wodach sezonowych, są zdolne do estywacji, zakopując się w błotnych kokonach, żeby poczekać na powrót wody (bardzo podobnie do ryb dwudysznych). Co ciekawe, wysuszone larwy Megaloptera są używane w tradycyjnej medycynie japońskiej w terapii problemów emocjonalnych u dzieci, i są także zjadane jako przekąska Zazamushi (niezbyt smaczna, zdaniem mojego przyjaciela Kenji).

 

Wielkoskrzydłe robią wrażenie, że są pradawne i pierwotne i jest po temu dobry powód.   Pochodzą z permu i są prawdopodobnie bezpośrednimi potomkami jakichś najwcześniejszych owadów holometabolicznych (owadów z przeobrażeniem zupełnym). Dawniej grupowano je z Neuroptera (sieciarkami), ale istnieją dobre dowody na to, że są monofiletyczną grupą siostrzaną dla Neuroptera.


Trzy gatunki wielkoskrzydłych występujące w Nowej Anglii.
Trzy gatunki wielkoskrzydłych występujące w Nowej Anglii.

Hugewings

25 listopada 2013

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Piotr (Peter) Naskręcki

Entomolog, fotograf, popularyzator nauki. Ukończył studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktorat na University of Connecticut, pracuje w Museum of Comparative Zoology, Harvard University.


Piotr Naskręcki prowadzi znakomity blog naukowy  The Smaller Majority.  Jego zdjęcia owadów (i nie tylko owadów) fascynują i kuszą, żeby je sobie natychmiast ściągnąć. Nie należy tego jednak robić bez pozwolenia,  gdyż zarówno zdjęcia, jak i teksty zastrzeżone są prawami autorskimi.  


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1326 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk