Prawda

Poniedziałek, 3 października 2022 - 22:21

« Poprzedni Następny »


Ludzie ludziom szykują ten los


Andrzej Koraszewski 2021-03-21


Kim jestem? Przechodniem, który kończy swoją wędrówkę. Śmieję się, kiedy ktoś podejrzewa, że jestem Żydem, ubawił mnie przyjaciel zaniepokojony, że mogę być filosemitą. A jeszcze bardziej tym, że chyba poczuł się urażony, kiedy odpisałem, że nie jest to możliwe, bo znam zbyt wielu głupich i wrednych Żydów. A przecież nie było w tym nic osobistego, zwykłe stwierdzenie faktu, że Żydzi to ludzi, a ludzie są różni. Nie zrozumiał mnie również Henryk Grynberg, kiedy pisałem o Holokauście i ludobójstwach, a jego zaniepokoiło, że mogłem nie zauważyć tendencji do rozmywania Holokaustu przez zrównywanie go z innymi ludobójstwami.


Tym, których interesują czasy pogardy, Henryka Grynberga przedstawiać nie trzeba. Polski pisarz żydowskiego pochodzenia, mieszkający od 1969 roku w USA. Gdyby mnie ktoś pytał o jego twórczość, odpowiedziałbym jednym słowem: dziedzictwo. Taki tytuł nosi jego książka, o śmierci bliskich członków rodziny, ale dziedzictwo Zagłady charakteryzuje całe jego pisarskie życie. Kiedy pisząc o nim wybijam na czoło polskość, pamiętam, że fundamentem tożsamości pisarza jest język, język, w którym opisuje swój świat, w tym przypadku świat naznaczony faktem, że urodził się Żydem. Więc Grynberg jest Polakiem piszącym głównie o swoim żydostwie. Teraz, jako Amerykanin, ma nowy problem – jest biały. Pisał o tym po angielsku:

MY BAD LUCK! Not only was I born a Jew, but also White. To make matters worse, I had chosen America where my Whiteness is now no lesser original sin than my Jewishness used to be and I am required to apologize and atone for both. My additional misfortune: at 84, I am still a male. Although much less toxic than used to be, this may nevertheless require castration which is much more politically correct (and hopefully covered by Medicare).

Kiedy Henryk Grynberg napisał swoje ostrzeżenie przed rozmywaniem Holokaustu, miałem zamiar odpowiedzieć, ale byłaby to zbyt długa odpowiedź na komentarz.


W kilka dni później, 28 lutego, na swojej stronie Facebooka pisał:

NAŁKOWSKA I MYSZY

Już w napisanym w czasie wojny opowiadaniu „Kobieta cmentarna”, które weszło do „Medalionów” [...], Nałkowska trafia w sedno sprawy, wskazując ambiwalentność ludzkich uczuć i zamęt moralny w obliczu tego nowego zjawiska. Dozorczyni cmentarza przy murze dogorywającego getta wyznaje, że ciężko przeżywa dochodzące z drugiej strony muru krzyki i płacz, i że żałuje ginących, ale natychmiast uzupełnia to antysemickim oświadczeniem: „Dla nas to lepiej, jak ich Niemcy wyniszczą. Oni nas nienawidzą gorzej niż Niemców [...] niechby tylko Niemcy wojnę przegrały, to Żydzi wezmą i nas wszystkich wymordują. [...] Kobieta cmentarna płacze, opowiadając o Żydach skaczących z wysokich pięter płonących domów. [...] Problem zamętu moralnego jest także tematem innych „Medalionów”, które są opowiadaniami autentycznymi [...]. Nałkowska nie traktuje holocaustu jako przejawu jakiegoś zła metafizycznegp, irracjonalnych przepaści ludzkiej natury czy dzieła irracjonalnych ostot. W relacji pt. „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” daje do zrozumienia, że zbrodnia hitlerowska miała racjonalne cele polityczne i ekonomiczne, czego dowodem praktyczność, z jaką była zorganizowana [...]. Wylicza [korzyści z darmowej siły roboczej i skonfiskowanej własności [...]. Niezwykle powściągliwy styl „Medalionów” [Helena] Zaworska nazwała „niewidocznym”. [Nałkowska] znalazła też najlepszy jak dotąd sposób pisania na ten temat – bez komentarza. Tam, gdzie próbowała komentować, prawie zawsze wkradał się błąd. Na przykład, zagłada Żydów nie była „praktyczną” akcją [...], utrudniała, a nie ułatwiała prowadzenie wojny oraz utrzymanie kontroli [...]. Główny [...] kometarz Nałkowskiej na temat holocaustu, widniejący na jej „Medalionach” jak motto: „Ludzie ludziom zgotowali ten los”, jest największym błędem. Komentarzowi temu zaprzecza naga prawda doskonale ukazana w odpowiedzi oświęcimskich dzieci, które powiedziały przecież: „My się bawimy w palenie Żydów”, a nie „My się bawimy w palenie ludzi” (patrz „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu”). Prawdziwe motto do „Medalionów” brzmi: „Ludzie Żydom zgotowali ten los”.


Jest to wyjątek z mojego eseju „The Holocaust in Polish Literature”, który najpierw się ukazał w „Notre Dame English Journal” (Notre Dame, Ind., 1979, number 2 (April, 1979), a następnie pt. „Holocaust w literaturze polskiej” w zachodnio-berlińskim miesięczniku „Archipelag” (1-2/1984) oraz we wszystkich czterech polskich edycjach mojej „Prawdy nieartystycznej” (1984, 1990, 1995, 2003) i jednej niemieckiej (Berlin 2015). Dlaczego się tym popisuję? Bo Tomasz Żukowski w najnowszym wywiadzie dla Magazynu GW („Sprawiedliwi ratujący Żydów to nie jest portret narodu, nie działali w imieniu większości”) mówi: „Badałem recepcję <<Medalionów>> Nałkowskiej. Z dzisiejszej perspektywy to książka o Zagładzie, aż w oczy kłuje. Ale nikt albo prawie nikt się o tym nie zająknął, a tymi nielicznymi, co próbowali, zajęły się myszy w bibliotekach”. Otóż moim zająknięciem zajmowały się nie tylko myszy. Na prawie wszystkich spotkaniach z czytelnikami, mediami, studentami i profesorami w Polsce i Ameryce, na zajęciach warsztatowych w Katedrze Kultury Polskiej UW (jesień/zima 1993/94) a nawet w paruodcinkowej dyskusji z Markiem Zaleskim na łamach „Res Publiki Nowej” musiałem bronić mojej tezy, że nie ludzie ludziom, lecz ludzie Żydom zgotowali ten los. (…)

Rozumiem, ale mam powód, by patrzeć na to inaczej. Czym jest chrześcijański i muzułmański antyjudaizm, rasistowski antysemityzm, radziecki antysyjonizm? Na mój gust, a nie jestem w tym odosobniony, jest furtką pozwalającą na unieważnienie normy „nie zabijaj”, jest prezentacją Żyda jako wzorca antybliźniego, jest pozbawieniem drugiego człowieka cech ludzkich, tak, by można go było krzywdzić bez poczucia naruszania własnej moralności. Tak, Henryk Grynberg ma rację – ludzie Żydom zgotowali ten los i robili to bez wyrzutów sumienia, ponieważ z pomocą Kościoła lub innej ideologii dali się przekonać, że Żydzi nie są ludźmi (że są nie całkiem ludźmi, że są czymś mniej niż ludźmi). Zofia Nałkowska nie była Żydówką, dla niej ta próba odmówienia człowieczeństwa Żydom była nie tylko moralnie odrażająca ze względu na współczucie dla Żydów, była atakiem na jej własne człowieczeństwo. Unikatowy charakter Holokaustu jako ludobójstwa otwierającego bramę dla innych ludobójstw, szczególny charakter antysemityzmu jako antagonizmu stanowiącego odwieczny wzorzec odczłowieczenia drugiego człowieka, to wszystko zmusza do powiedzenia ludzie ludziom zgotowali ten los, bo Żydzi to ludzie.

 

Być może nie jest to różnica zdań, a raczej różnica perspektyw. Dla Żyda antysemityzm jest zagrożeniem egzystencji, w czasach zagłady nieustannym zagrożeniem samego istnienia, w dzisiejszej Ameryce i Europie jest zagrożeniem kariery zawodowej, wolności słowa, zagrożeniem taką lub inną dyskryminacją. Dla goja antysemityzm jest zagrożeniem człowieczeństwa, jest przyzwoleniem na wyłączenie jakiejś nacji z kategorii ludzi. Antysemityzm rozbija gatunkową wspólnotę, a tym samym same podstawy naszych norm moralnych. Drugiego człowieka oceniamy za jego czyny, a nie za to kim się urodził.

 

Akceptacja jakiejkolwiek formy antysemityzmu jest wyłomem w murze chroniącym naszą integralność. Mam wrażenie, że Zofia Kossak-Szczucka współczuła Żydom, a Zofia Nałkowska odmawiała patrzenia na Żydów przez pryzmat chrześcijańskiej idei antybliźniego. To tylko wrażenie, zbyt mało wiem, żeby wypowiadać się stanowczo. Ale ciekawa jest w tym kontekście druga refleksja Grynberga, o błędnej ocenie nazistowskiego „racjonalizmu”. Mechanizm zagłady był głęboko przemyślany, zaplanowany, systematyczny. Równocześnie był to racjonalizm obłędu, który nawet w obliczu przegrywanej już wojny popychał do poświęcanie zasobów na mordowanie Żydów. Obłęd jest z definicji irracjonalny, a antysemityzm jest nieodmiennie samobójczy, zawsze jest racjonalizowany, antysemici często podejmują jakieś praktyczne kroki, żeby osiągnąć swój cel. Ostatecznie ten obłęd obraca się przeciwko jego nosicielom, ponieważ nienawiść utrudnia, a często uniemożliwia działania zachowacze. Dziś widzimy to najwyraźniej w muzułmańskim świecie, gdzie pragnienie zniszczenia Izraela i  doprowadzenia do kolejnej zagłady jest zabójcze nie tylko z moralnego punktu widzenia, ale i z punktu widzenia jakiejkolwiek racjonalności. Ludzie ludziom chcą zgotować straszny los i wymaga to nieustannego wysiłku dehumanizacji, również kosztem zniszczenia własnej elementarnej logiki i zdolności dostrzegania własnych interesów.

 

Ten wysiłek podtrzymywania i wzmacniania obłędu nie ogranicza się do muzułmańskiego świata. To nie tylko Iran, Hezbollah, Hamas, Organizacja Wyzwolenia Palestyny, Turcja czy Bractwo Muzułmańskie. Ten obłęd w zachodnim świecie nigdy nie zniknął, a dziś gwłtownie narasta. Kiedy Henryk Grynberg z gorzką ironią pisze, że nie tylko urodził się Żydem, ale na domiar złego urodził się białym, a w dodatku mężczyzną, odnotowuje w tym wpisie tsunami nowego irracjonalizmu, który mocą tradycji podpiera się dehumanizowaniem Żydów.      

 

Muzułmańskich fanatyków nie trzeba było uczyć antysyjonizmu, potrzebowali jednak racjonalnych (skutecznych, lub jak kto woli praktycznych) metod jego propagowania. To z Moskwy popłynęły instrukcje dehumanizowania Izraela i jego mieszkańców przez połączenie Żydów z jakimś rasizmem i kolonializmem, niezależnie od tego, jak bardzo absurdalnie to brzmi w kontekście Izraela.

 

Mógłby się ktoś zdziwić z jakim zapałem zachodni politycy popierają dziś wszystkie propozycje antysemickich rezolucji w ONZ przedkładanych przez najbardziej zbrodnicze reżimy. Dziwią się jednak głównie Żydzi i garstka gojów-syjonistów, którzy uparcie odmawiają uznania ciągle wznawianej propozycji zadeklarowania, że Żydzi są antybliźnimi, nie całkiem ludźmi, kimś kogo po prostu należy zabić. Intersekcjonalność nie jest tu żadnym przypadkiem. Stary wzór podsycania morderczej nienawiści jest nazbyt praktyczny, by z niego zrezygnować. Starą nienawiść trzeba ubrać w miłość i współczucie dla Palestyńczyków, ale tylko tych, którzy deklarują, że będą zabijać Żydów do końca świata, tylko tych, którym dyskretnie dajemy pieniądze za zabijanie Żydów w naszym imieniu, tylko tych, których rzekomo krzywdzą Żydzi, bo dostrzeganie losu Palestyńczków krzywdzonych przez Palestyńczyków czy innych Arabów jest nieludzkie, niszczy moraloność opartą na idei antybliźniego. Żeby ludzie ludziom mogli zgotować ten los potrzebny jest mechanizm przestawiający zwrotnicę, pozwalający na skierowanie pociągów do Auschwitz.                                      

                                          

Blake Flayton, młody amerykański Żyd odmawia pochylenia głowy i pokornego schodzenia z drogi nowym antysemitom. Występując na różnych forach nieustannie słyszy ostrzeżenia, żeby się w to nie pchał, żeby unikał pewnych tematów, a już broń boże nie mówił, że antysemityzm jest jednym z centralnych elementów nowej postępowej lewicy, błagają go, żeby nie mówił prawdy oczywistej również dla tych, którzy go ostrzegają. Flayton odmawia. Wiedząc o tym, że antysemici ubierają dziś starą nienawiść w antysyjonizm, pisze:

„To mój syjonizm zmusza mnie do budowania własnej przestrzeni, do rozbudowy własnej społeczności, żeby z krzykiem odrzucić wszelkie ruchy wzywające do poświęcenia części mojego ja. Nie zamierzam dłużej nikogo przekonywać o moim człowieczeństwie. Nie interesuje mnie wasza interpretacja mojej historii, znam swoją historię.”

Jakże inaczej brzmi w tym kontekście pokorny list postępowych, antysyjonistycznych Żydów amerykańskich do prezydenta Bidena z nadziejami, że skończy z prawicowym antysemityzmem. List niemal groteskowy w swoim zakłamaniu, w udawaniu, że morderczy antysyjonizm dzisiejszej amerykańskiej lewicy jest czymkolwiek innym niż odwieczną, uświęconą odmową człowieczeństwa Żydom, otwierającą drogę do odmowy człowieczeństwa komukolwiek.


Nałkowska miała rację, chociaż doskonale rozumiem niepokój Henryka Grynberga. Dwie pozornie równoległe proste przecinają się tuż za horyzontem. Uporczywa, niemal wszechobecna dziś dehumanizacja Żydów bardzo źle wróży. Jedyną szansą jest stanowcza odmowa udawania, że tego nie widzimy.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Brunatna fala

Znalezionych 1111 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Palestyńczycy przymilają się do Arabów, którzy zabijają Palestyńczyków   Toameh   2022-09-28
Niemcy, obudźcie się! Czy wiecie, że finansujecie zaprzeczanie Holokaustowi?   Marcus   2022-09-27
Prześladowania chrześcijan: “Te ataki mają rasistowskie, religijne motywacje”   Ibrahim   2022-09-23
Zachodnia reakcja na przywódców Iranu zaprzeczających Holocaustowi   Frantzman   2022-09-21
Palestynizm: ideologia i tożsamość   Rosenthal   2022-09-20
Dla niego pokój oznacza zabijanie Żydów   Tawil   2022-09-19
Jak “Le Monde”, “gazeta, którą wszyscy czytają”, omawia Izrael i Palestyńczyków   Fitzgerald   2022-09-16
Powiedziałem prawdę o “Palestynie” – i oto, co się zdarzyło   Collier   2022-09-11
Kiedy nie masz historii, to ją sobie wymyśl   Hirsch   2022-09-10
Żydowscy antysyjonisci próbują legitymizować antysemityzm   Tobin   2022-09-09
Palestyńczycy są  gotowi na wojnę naziemną     2022-09-07
“Tam w nich uderzymy”: Masakra w Monachium i jej następstwa   Kemp   2022-09-05
Nietolerowanie prawdy w ONZ   Bard   2022-09-04
Teheran debatuje o bombie   Taheri   2022-09-03
Zmiana klimatu: najnowsze usprawiedliwienie mordowania chrześcijan   Ibrahim   2022-08-31
Masakra w Monachium 50 lat później   Jacoby   2022-08-31
Zapomnij o wolności słowa: fatwa przeciwko Rushdiemu zwycięża   Meotti   2022-08-27
Iran przygotowuje się do wyeliminowania Izraela – zaraz po podpisaniu umowy z Iranem   Toameh   2022-08-26
Administracja Bidena i Iran atakujący Rushdiego   Toameh   2022-08-24
Walki w Gazie nie zmieniają niczego w walce o wizerunek Izraela   Tobin   2022-08-21
Dlaczego świat nie będzie przejmował się kłamstwem Abbasa o holokauście   Tobin   2022-08-19
Ziemia uderzyła nas w nos   Koraszewski   2022-08-15
Dlaczego Hillary Clinton nazwała to „palestyńskim znęcaniem się nad dziećmi”   Flatow   2022-08-14
Jak media “równoważąc” próbują ukryć prawdę     2022-08-12
Antysemicki „śledczy” Rady Praw Człowieka ONZ mówi głośno to, co przemilczane   Tobin   2022-08-11
Gaza: Ci co zawsze, potępiają Izrael   Kemp   2022-08-08
Komisja Śledcza twierdzi, że podstawą prawną istnienia Izraela jest Rezolucja 181 Zgromadzenia Ogólnego ONZ. To nie jest prawdą. (Ale kłamią, bo są przeciwko Izraelowi)     2022-08-06
Pierwsza połowa 2022 r.: arabscy terroryści dokonali ponad 3700 ataków na Izraelczyków   Savir   2022-08-05
Mohammed El-Kurd, reporter narodu  “Palestyny”   Fitzgerald   2022-08-01
Film “Pamiętaj Bagdad” (2017)   Julius   2022-07-30
Anne Frank zdradzona raz jeszcze   Collier   2022-07-28
Palestyńskie kłamstwa (zbudowane na żydowskiej krwi)   Collier   2022-07-26
Czy Palestyńczycy zamierzają pozwać Ligę Narodów lub ONZ do sądu?   Hirsch   2022-07-25
Świadoma ślepota Europy w sprawie palestyńskiej   Blum   2022-07-22
Narastająca obsesja antysemitów   Collier   2022-07-21
Model ajatollahów dla świata   Taheri   2022-07-19
Przesłanie Autonomii Palestyńskiej do dzieci: „Palestyna należy do Palestyńczyków od rzeki do morza”   Zilberdik   2022-07-15
“Rozwiązanie w postaci dwóch państw”, w celu zniszczenia Izraela   Toameh   2022-07-13
Nazistowskie korzenie islamistycznej nienawiści   Herf   2022-07-12
Dlaczego Izrael nie powinien rozmawiać z AP   Rosenthal   2022-07-11
Turcja: Dżihad przeciwko Cyprowi   Bulut   2022-07-09
PA świętuje „polityczne zwycięstwo” nad UE   Marcus   2022-07-08
Komisja śledcza ONZ o “Okupowanych terytoriach palestyńskich” działa jak inkwizycja   Bayefsky   2022-07-04
Irański plan udaremnienia izraelsko-arabskiej normalizacji stosunków oraz dalszego rozszerzania rewolucji   Toameh   2022-07-03
Co kryje się za kłamstwem o izraelskim ‘apartheidzie’   Collier   2022-07-02
Analiza najnowszej propagandowej publikacji ONZ   Litman   2022-06-26
Izrael musi wydalić tego dyplomatę UE   Marcus   2022-06-21
Kwestia żydowska w wielkim świecie   Koraszewski   2022-06-11
Iran nie czeka na broń jądrową, by zdestabilizować Bliski Wschód   Toameh   2022-06-10
Turcja, terroryści i NATO   Bulut   2022-06-07
David Rovics o Dżanin 2002   Landes   2022-06-02
CNN znajduje swoich “tańczących Izraelczyków”   Collier   2022-05-31
Jeden majowy dzień — w Jerozolimie i Nowym Jorku   Chesler   2022-05-26
Krew Shireen abu Akleh jest na rękach Palestyńczyków   Rosenthal   2022-05-21
Nie da się rozwiązać problemu antysemityzmu ONZ przez ignorowanie go   Tobin   2022-05-18
Rosja i Chiny: najgorszy moment w historii   Chang   2022-05-12
Putin, Hitler i historii kobyła   Koraszewski   2022-05-11
Izrael: najczystszy kraj świata   Bard   2022-05-11
Palestyński kult śmierci – uwielbienie mordowania Żydów   Collier   2022-05-10
Iran mówi otwarcie – i powinniśmy uważnie słuchać     2022-05-08
Wspaniała wiadomość na Jom HaSzoah! Nie ma antysemitów!     2022-05-07
Czy umiemy wyobrazić sobie świat bez Izraela?   Tobin   2022-05-06
Allah sprowadził Żydów do Palestyny, żebyśmy mogli ich wykończyć     2022-05-04
Ramadan kończy się z hukiem   Blum   2022-05-02
Oni wszyscy mają krew na rękach   Collier   2022-04-21
W XXI wieku antysyjonizm znaczy antysemityzm   Tobin   2022-04-20
Jak USA utrwalają palestyńską przemoc   Blum   2022-04-19
Palestyńczycy popierają mordowanie przypadkowych Żydów     2022-04-18
Szaleństwa głębokiej wiary   Fitzgerald   2022-04-13
Intifada z okazji ramadanu?   Blum   2022-04-09
Nie nagradzajcie Palestyńczyków za nową falę terroru   Tobin   2022-04-05
Większość “Palestyńczyków” głosowałaby dziś na Hamas   Greenfield   2022-04-02
Dlaczego Stany Zjednoczone nadal płacą za antysemicką farsę w ONZ?   Tobin   2022-04-01
AP zachęcała do zamachu terrorystycznego w Beer Szewie… i nagrodzi go   Marcus   2022-03-29
Śpiew i taniec o “apartheidzie”: Infantylna @Amnesty jest obecnie taka sama jak inne antyizraelskie grupy     2022-03-22
Reportaż rosyjskiej telewizji o syryjskich żołnierzach zgłaszających się na ochotnika do walki wraz z Rosją przeciwko Ukrainie     2022-03-17
Obywatele właściwie poinformowani   Koraszewski   2022-03-16
Kłamstwo o dłuższej i silniejszej umowie z Iranem   Bard   2022-03-11
Biden rozbija złudzenia Izraela   Glick   2022-03-10
Electronic Intifada w pełni popiera Putina   Collier   2022-03-07
Propagandowy front Władimira Putina   Koraszewski   2022-03-07
Rosja: Iran jest naszym sojusznikiem, uczestniczymy w rozwijaniu jego projektu nuklearnego     2022-03-03
Chiny: To USA są winne ukraińskiego konfliktu     2022-03-02
„Apartheid” jest nową „okupacją” – terminem używanym w czysto propagandowych celach     2022-02-28
Czy Putin będzie strzelał do zakładników?   Rosenthal   2022-02-28
Lepszy kontrakt za pochwałę terroryzmu   Fitzgerald   2022-02-23
Nękanie w Judei i Samarii musi się zakończyć – ale kto nęka kogo?   Oz   2022-02-20
Nie ugłaskuj krokodyla “przebudzenia”     2022-02-18
Toksyczna szczodrość. Jak Europejczycy używają izraelskich NGO do destabilizowania Izraela   Altabef   2022-02-15
Losowy przykład nieuczciwości raportu Amnesty International     2022-02-14
Strategia Autonomii Palestyńskiej używania dzieci-żołnierzy przeciwko Izraelowi   Marcus   2022-02-13
Co naprawdę oznacza wspieranie „palestyńskiego pojednania”?   i Itamar Marcus   2022-02-12
Saudyjski dziennikarz o zerwaniu związków z Palestyńczykami   Fitzgerald   2022-02-11
Groza ujawnienia proizraelskiego stanowiska   Goska   2022-02-09
Neonazistowska fascynacja salafickim dżihadem   Wójcik   2022-02-08
Antysemici wszystkich krajów łączcie się   Koraszewski   2022-02-07
Palestyńscy najemnicy Iranu: Dżihad przeciw Izraelowi i Ameryce   Toameh   2022-02-06
Kościół, który promuje antysemityzm   Tobin   2022-02-04
Grupy terrorystyczne kochają Amnesty International, jako że kieruje się planami zniszczenia Izraela naszkicowanymi w Durban     2022-02-03
Amnesty wymyśla kolejną definicję apartheidu – tylko dla Izraela     2022-02-02

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Nowy ateizm


Lomborg


&#8222;Choroba&#8221; przywrócona przez Putina


&#8222;Przebudzeni&#8221;


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk