|
Pycha w kitlu: nowy katechizm mądrych głupców
|
Z Paul Finlayson
| 2025-10-11
|
1. Głupota uświęcona
| Z Romana Kolarzowa |
2025-10-11 11:20 |
Nie mogę się zgodzić, że pycha i arogancja to postawy właściwe projektowi oświeceniowemu. Były zawsze, a religie ani trochę ich nie miarkowały. W świecie wiary miały się nadzwyczaj dobrze, bo i któż ich mógł zabronić mężom powołanym do objawiania wyższej mądrości prostaczkom, wyniesionym i uświęconym? Ci rychło stawali się tacy, jak kapłani w opisie proroka: w biały dzień zataczają się na ulicach, opici winem i sycerą, nawet sądy odprawiają po pijanemu.
Uwaga na marginesie: dziedzicznych kapłanów (Lewitów) obowiązywał zakaz używania alkoholu - ale kto skutecznie skłoni raz uświęconych do przestrzegania reguł stanowych?
Pycha i arogancja w samej rzeczy niszczy porządek; zaczyna jednak od samej góry, w każdym systemie społecznym. Ten biedak, bojący się komety, gdyż nie pojmuje, czym jest, może i miałby rację; rzecz jednak w tym, ze on wiedział: to diabeł nad światem leci - a wiedział, bo nie dość, ze tak mu powiedzieli mądrzy i namaszczeni, ale i dlatego, że karami wszelkimi zagrozili za niewiarę i jakieś dociekania własne. Niewiedza świadoma siebie to nie jest źle; fałszywa wiedza jest gorsza, a niełatwo znaleźć coś gorszego od fałszywej wiedzy, podawanej jako dogmat.
I tu widziałabym fundament problemów, opisywanych przez Finlaysona: pycha i arogancja mają naturalną skłonność do przekształcania w dogmat poglądów tych, którzy są nimi dotknięci. Zwłaszcza gdy te poglądy biorą nie za swoje, ale - jako że pyszni i aroganccy - za głos wyższy, który do nich dotarł. Nie mógł przecież dotrzeć do innych, mniej godnych i uczonych. Jeśli się pamięta, jakie np. w chrześcijaństwie były kłopoty z badaniem i uznaniem objawień, to coś w tej ścieżce myślenia może być na rzeczy. Zwłaszcza że trudności rosły według tego, jak daleko doznającemu objawień było do wzorca doskonałości - niejedno przeszła Teresa d'Avila, zanim nie została uznana za heretyczkę. Wiadomo, kobieta to istota wątpliwa - bo tak mężowie uczeni orzekli.
Schemat się nie zmienił, zmieniła się "liga kapłańska" i metody (ale nie zasady!) kaznodziejstwa. To dlatego Mattias Desmet jest trzymany za szafą. Jak wielu innych wcześniej, jeśli nie pasowali do dogmatu lub paradygmatu.
Znalezionych 1515 artykuły.
| | |
