Prawda

Czwartek, 29 wrzesnia 2022 - 23:44

« Poprzedni Następny »


Carl Sagan i wolność wątpienia


Jeff Jacoby 2022-07-18

Carl Sagan zrzut z ekranu wideo
Carl Sagan zrzut z ekranu wideo

W astronomii „liczba Sagana” odnosi się do liczby gwiazd w obserwowalnym wszechświecie. Jest to wartość łatwiejsza do zdefiniowania niż do obliczenia, ale w okrągłych liczbach, zgodnie z badaniem z 2010 roku przeprowadzonym przez astronoma z Yale Pietera van Dokkuma, wynosi ona 300 000 000 000 000 000 000 000, czyli 300 sekstylionów. (W zależności od znaczenia słowa „obserwowalny”, ta liczba może być obecnie nieaktualna).

Liczba Sagana została tak nazwana na cześć Carla Sagana, amerykańskiego astronoma, planetologa, kosmologa i popularyzatora nauki, który zmarł w 1996 roku. Osiągnął ogromny rozgłos w latach 70. i 80., zwłaszcza po wyemitowaniu przez PBS jego 13-odcinkowego serialu telewizyjnego „Kosmos”, który stał się jednym z najchętniej oglądanych seriali w historii amerykańskiej telewizji publicznej. (Olśniewający tom o tym samym tytule wydany jako dodatek do serii był jedną z najlepiej sprzedających się książek naukowych, jakie kiedykolwiek opublikowano).

Jego osiągnięcia naukowe były znaczne. Opublikował ponad 600 artykułów i książek z dziedziny astrobiologii, warunków planetarnych, początków życia na Ziemi, efektu cieplarnianego i inteligencji pozaziemskiej. Odegrał rolę w wielu sondach kosmicznych NASA i pomógł napisać tak zwaną wiadomość z Arecibo , międzygwiezdny sygnał radiowy zawierający informacje o ludzkości, wysłany z Ziemi w 1974 roku w kierunku gromady gwiazd M13. Otrzymane wyróżnienia i nagrody liczą się w dziesiątkach; wahały się od NASA Distinguished Public Service Medal do George Foster Peabody Award za jego popularyzowanie nauki w telewizji. Był częstym gościem w The Tonight Show z Johnnym Carsonem i regularnie pisał o nauce dla magazynu „Parade”, cotygodniowego dodatku w setkach amerykańskich gazet.


W ramach kampanii na rzecz zwiększenia wiedzy naukowej ogółu społeczeństwa, Sagan wielokrotnie podkreślał znaczenie sceptycyzmu i niedogmatycznego myślenia. Zdecydowanie podkreślał, że nadzwyczajne twierdzenia wymagają nadzwyczajnych poziomów dowodu i wyszydzał pseudonaukę i jej proroków. (Napisał, że jedną z jego ulubionych karykatur był obrazek wróżki badającej linie na dłoni i mówiącej: „Jesteś niezwykle łatwowierny”.)

Choć kpiąco patrzył na nadnaturalne twierdzenia religii, równie stanowczo mówił, że naukowcy nie powinni żywić gorących uczuć do twierdzeń naukowych, które nie są poparte przekonującymi dowodami. „Jeśli pomysły nie działają, musisz je wyrzucić”, pisał w The Demon-Haunted World, ostatniej książce, którą opublikował przed śmiercią. „Nie marnuj neuronów na to, co nie działa. Poświęć te neurony na nowe pomysły, które lepiej wyjaśniają dane”. Ostrzegał przed uleganiem efektowi potwierdzenia — temu, co dziewiętnastowieczny angielski fizyk Michael Faraday określił jako pokusę.

szukać takich dowodów i pozorów, które sprzyjają naszym pragnieniom, a lekceważyć te, które się im sprzeciwiają. . . . Ochoczo przyjmujemy to, co się z nami zgadza, z niechęcią przeciwstawiamy się temu, co nam się sprzeciwia; podczas gdy odwrotność jest wymagana przez każdy dyktat zdrowego rozsądku.

Pokusa efektu potwierdzenia jest dziś silniejsza, gdy media społecznościowe i polityczna polaryzacja nieustannie zamieniają kwestie naukowe w punkty zapalne wojny kulturowej. W kwestiach tak różnych, jak tożsamość płciowa i COVID-19, zbyt wielu ideologów zarówno z prawicy, jak i z lewicy podchodzi do kwestii zdrowia publicznego i nauki przez pryzmat polityki. Organizacje prasowe coraz częściej wypierają lub umniejszają opinie naukowe, które nie pasują do przyjętej narracji. Czołowi politycy popierają lub sprzeciwiają się praktykom opieki zdrowotnej na podstawie polityki partyjnej.

Gdyby Carl Sagan nadal żył, z pewnością znalazłby się wśród tych, którzy odpierają takie ślepe antynaukowe uprzedzenia. Niestety, kiedy umarł, miał zaledwie 62 lata z komplikacji spowodowanych długą walką z chorobą szpiku kostnego. Jednak w niedawno odkrytym przemówieniu wygłoszonym w 1987 r. przed oddziałem Amerykańskiej Unii Swobód Obywatelskich w stanie Illinois, Sagan wyraził ostrzeżenia, które są dziś nawet bardziej aktualne niż były w tamtych czasach. Przemówienie zostało uzyskane i przepisane przez naukowca z Harvardu Stevena Pinkera i prawnika Harveya Silverglate’a (obaj z Cambridge w Massachusetts), którzy opublikowali je w tym miesiącu w internetowym czasopiśmie Quillette.

W swoim przemówieniu, piszą w krótkim wstępie Pinker i Silverglate, Sagan „proroczo mówił o irracjonalności, która nękała dyskurs publiczny, o konieczności współpracy międzynarodowej, o zagrożeniach stwarzanych przez postęp technologiczny oraz o zagrożeniach dla wolności słowa i demokracji w Stanach Zjednoczonych”. Jeśli te zagrożenia wzbudziły obawy w 1987 r., dziś stały się tragiczne. Kilka fragmentów przemówienia Sagana:

Nauka wypracowała zestaw reguł myślenia, analizy, które, choć w poszczególnych przypadkach zdarzają się wyjątki (naukowcy są ludźmi, tak jak wszyscy), to jednak, przeciętnie, są odpowiedzialne za niezwykły postęp nauki.

I na pewno wszyscy wiecie, jakie są te zasady. Rzeczy takie jak argumenty oparte na autorytecie mają niewielką wagę. Twierdzenia muszą być możliwe do wykazania. Eksperymenty muszą być powtarzalne. Energiczna merytoryczna debata jest zachęcana i jest uważana za siłę napędową nauki. Poważne krytyczne myślenie i sceptycyzm skierowane do nowych, a także starych twierdzeń jest nie tylko dopuszczalne, ale zachęcane, pożądane, jest siłą napędową nauki. Istnieje twórcze napięcie między otwartością na nowe pomysły a rygorystyczną, sceptyczną analizą.

Są one aksjomatyczne w stosunku do metody naukowej, ale są lekceważone rutynowo, a nawet agresywnie. Sagan słusznie zauważył, że „argumenty oparte na autorytecie mają niewielką wagę” – ale kontrowersyjne kwestie są obecnie systematycznie uznawane za odporne na dyskusję, ponieważ, jak nas przekonują, „nauka jest ustalona” lub „97 procent naukowców się zgadza” lub też musimy „słuchać ekspertów”.


Sceptycyzm, powiedział Carl Sagan, jest "siłą napędową nauki". 


To, co jest prawdą o nauce, dotyczy wszystkiego, argumentował Sagan. Błędy są nieuniknione, dlatego pilnie należy pozostawić miejsce na kwestionowanie „ustalonych” wniosków:

W sprawach publicznych tego rodzaju machina korygowania błędów w naszym społeczeństwie jest zinstytucjonalizowana w Konstytucji. Jest to zinstytucjonalizowane, po pierwsze, w podziale władzy, a po drugie, w swobodach obywatelskich, zwłaszcza w pierwszych 10 poprawkach do Konstytucji: Karcie Praw.

Ojcowie założyciele nie ufali władzy rządu i mieli ku temu bardzo dobre powody, podobnie jak my. Dlatego próbowali zinstytucjonalizować rozdział władzy, prawo do myślenia, prawo do mówienia, bycia wysłuchanym, prawo do zgromadzeń, składania skarg na nadużycia rządu, prawo do głosowania lub odwoływania złoczyńców z urzędu.

Mimo naszych najlepszych starań, niektóre rzeczy, w które wierzymy, są prawdopodobnie błędne. Z pewnością bardzo ochoczo rozpoznajemy błędy minionych czasów i innych narodów. Dlaczego nasz naród, dlaczego nasz czas miałby być inny? Jeśli są rzeczy, w które wierzymy, jeśli w naszym społeczeństwie są instytucje, które są w błędzie, niedoskonale pomyślane lub wykonywane, są to potencjalne przeszkody dla naszego przetrwania. Jak znajdujemy błędy? Jak je poprawiamy?

Twierdzę: z odwagą, metodą naukową i Konstytucją.

Na skrzyżowaniu nauki i polityki publicznej nie ma nic bardziej niebezpiecznego niż dogmatyzm wymuszony przez tłumienie odmiennych postaw. Pokolenie przed tym, jak Sagan wypowiedział swoje ostrzeżenie, równie znany naukowiec, fizyk teoretyczny Richard Feynman, podniósł podobny alarm. W 1955 roku w wykładzie dla Narodowej Akademii Nauk Feynman – który kilka lat później otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki – odniósł się do tego, co nazwał „wartością nauki”. Zakończył ostrzeżeniem, teraz bardziej rozpaczliwie potrzebnym niż wtedy, przed zamkniętym umysłem w nauce i przed chęcią demonizowania tych, którzy kwestionują popularne poglądy.


„Jeśli chcemy rozwiązać problem, którego nigdy wcześniej nie rozwiązywaliśmy, musimy pozostawić drzwi do nieznanego uchylone” – powiedział Feynman swoim słuchaczom.

W porywczej młodości ludzkości możemy popełniać poważne błędy, które mogą na długo zahamować nasz rozwój. Zrobimy to, jeśli powiemy, że mamy odpowiedzi teraz, młodzi i nieświadomi jakimi jesteśmy. Jeśli stłumimy wszelką dyskusję, wszelką krytykę, głosząc: „To jest odpowiedź, moi przyjaciele; człowiek jest zbawiony!” skażemy ludzkość na długi czas na kajdany autorytetu, ograniczone do granic naszej obecnej wyobraźni. Robiono to już tak wiele razy.

Naszym obowiązkiem jako naukowców, znając wielki postęp, który pochodzi z zadowalającej filozofii ignorancji, wielki postęp będący owocem wolności myśli, jest głoszenie wartości tej wolności; uczenie, jak wątpliwości nie należy się bać, ale należy je przyjmować i dyskutować; i domaganie się tej wolności jako naszego obowiązku wobec wszystkich przyszłych pokoleń.

Ze wszystkich wartości naukowych, o których Sagan i Feynman wiedzieli, najcenniejszą jest prawo do wątpienia. Ta wolność jest niezbędna dla zdrowej kultury obywatelskiej. We wszechświecie 300 sekstylionów gwiazd nigdy nie dowiemy się wszystkiego, czego nie wiemy. Nawet tutaj, na bladoniebieskiej kropce, która jest jedynym domem, jaki ludzkość kiedykolwiek znała, jest tak wiele nierozwiązanych dylematów, tak wiele pytań z niepewnymi odpowiedziami. Ci, którzy żądają cenzury heterodoksyjnych myśli – lub autocenzury – igrają z ogniem. Bo kiedy sceptycy nie są bezpieczni, wszyscy jesteśmy zagrożeni.


Arguable, 11 lipca 2022

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jeff Jacoby

Amerykański prawnik i dziennikarz, publicysta “Boston Globe” od 1994 roku. 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1343 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Przeciwko autentyczności   Winegard   2022-09-27
Biomedyczne znaczenie płci (i jej binarnej natury)   Coyne   2022-09-22
Mózgi neandertalczyków   Novella   2022-09-20
Oszuści i oszukani w grze w zapylanie   Tonhasca Júnior   2022-09-15
Po raz kolejny “Scientific American” wypacza biologię, a teraz także historię, by podeprzeć swoją ideologię   Coyne   2022-09-14
Upadek czasopisma “Nature”   Winegard   2022-09-08
Instynkt macierzyński i “New York Times”   Coyne   2022-09-07
Ćmy ze złym public relations   Tonhasca Júnior   2022-09-05
Studenci Uniwersytetu Ghany debatują nad wykorzystaniem upraw GMO w ich kraju   Gakpo   2022-09-02
“Scientific American” poświęca się polityce, a nie nauce; odmawia publikowania krytycznych analiz swoich fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń   Coyne   2022-09-01
Dysonansy poznawcze: czekolada a muszki, wino a osy   Júnior   2022-08-29
Patrick Matthew: prawdziwy autor idei doboru naturalnego?   Coyne   2022-08-26
Odporny na choroby, genetycznie modyfikowany maniok zapowiada przełom w Kenii   Maina   2022-08-25
Niekochane, ale czasem pożyteczne   Tonhasca Júnior   2022-08-23
Trwałość laktazy w populacjach pijących mleko: ponowna ocena klasycznej historii z ewolucji człowieka   Coyne   2022-08-19
Pierwszy znany drapieżnik: nowo opisana skamieniałość   Coyne   2022-08-16
Nie karm mózgu śmieciowym jedzeniem   Bhogal   2022-08-10
Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk