Niezwykły przypadek mimikry: skacz±cy paj±k na¶laduje g±sienicę

Tony Eales, który dostarczył nam zdjęć grzybów, zwrócił moj± uwagę na artykuł w „Israel Journal of Entomology”, opisuj±cy niezwykły przypadek mimikry widzianej w nowo odkrytym gatunku skakunowatych (skacz±cych paj±ków). Kliknij na link pod zrzutem z ekranu poniżej, żeby zobaczyć artykuł lub zobacz pdf tutaj.Jest to niezwykłe, ponieważ – przynajmniej z tego, co mi wiadomo – jest to pierwszy znany przypadek paj±ka na¶laduj±cego g±sienicę i to całkiem dobrze. Istniej± przypadki g±sienic na¶laduj±cych paj±ki, jak małpi ¶limak [Phobetron pithecium], ale tutaj jest odwrotna sytuacja.

 

 

Autorzy, z których jeden (Logunov) jest z Muzeum w Manchesterze przy University of Manchester, a drugi jest pasjonatem entomologii w Hong Kongu, który zobaczył to stworzenie i rozpoznał je jako nowe, opisuj± skacz±cego paj±ka znalezionego w Hong Kongu.   Zobaczono go po raz pierwszy na metalowej poręczy w Shek O Country Park (patrz zdjęcie 9 poniżej, pokazuj±ce go na poręczy), z jednym znanym samcem utrzymywanym przy życiu przez kilka dni dla obserwacji, zanim został zakonserwowany i wysłany do Manchesteru. Zgaduj± oni, że inny okaz w innym muzeum może być niedojrzał± samic± paj±ka z tego gatunku, ale nie s± pewni. Autorzy s±dz± jednak, że inne osobniki z tego gatunku mog± występować w koronach drzew, jak to robi± inne gatunki rodzaju Uroballus.


Gatunek nazwano Uroballus carlei, (a historia tej nazwy jest ¶liczna):

Etymologia: Gatunek jest po¶więcony Ericowi Carle (ur. 1929), amerykańskiemu ilustratorowi i autorowi ponad 70 ksi±żek dla dzieci i dorosłych. W¶ród jego najsłynniejszych ksi±żek s± Bardzo głodna g±sienica, która opisuje wzrost i metamorfozę g±sienicy, oraz Paj±czek. Te i inne ksi±żki Erica Carlego dostarczaj± młodym czytelnikom pierwszego ¶wiadomego kontaktu ze ¶wiatem przyrody i s± innowacyjnym narzędziem edukacji o ¶rodowisku i bioróżnorodno¶ci dla małych dzieci.

To jest włochaty paj±k ze szczupłym odwłokiem; tutaj widok z góry, z dołu i z boku (z artykułu):

Możliwy okaz samicy w muzeum różni się, bo ma „szeroki, br±zowy pas w z±bki na grzbiecie” i krótsze k±dziołki, nie ma więc wyraĽnego dymorfizmu płciowego w tym gatunku.


Miłe jest, że autorzy zauważyli „uderzaj±ce podobieństwo żywego okazu U. carlei do małej, włochatej g±sienicy” (poniżej). To podobieństwo zauważył także inny badacz w 2016 roku, ale nie uznał on tego paj±ka za nowy gatunek, tylko zaliczył go do rodzaju Uroballus. (Innym możliwym na¶ladowc± g±sienic wydaje się być skakun U. koponeni z Malezji.)


Teza, że U. carlei jest na¶ladowc± g±sienicy wynika z trzech przyczyn: wygl±da jak g±sienica ćmy (Brunia antica; pokazana na zdjęciach 16 i 17 poniżej), która występuje w Azji Południowowschodniej wraz z podobnie wygl±daj±cymi „g±sienicami ćmy porostnicy”, które żeruj± na porostach i występuj± w Hong Kongu. Szczególnie szczupło¶ć paj±ka i jego gęste i długie włosy upodobniaj± go do g±sienicy (włosy g±sienic s± piek±ce lub drażni±ce dla napastników).


Możliwa sympatryczno¶ć modelu (g±sienicy) i mimikra (paj±ka) jest drug± wskazówk±. Aby taka mimikra mogła zaj¶ć (patrz poniżej) zarówno paj±k, jak g±sienica musz± żyć w tym samym miejscu – przynajmniej podczas ewolucji mimikry. Wreszcie, obserwacje żywego paj±ka w laboratorium pokazywały, że „samiec poruszał się powoli i często zatrzymywał”, wysuwaj±c rurkę odbytnicy, kiedy się poruszał. Nie tak porusza się większo¶ć skakunowatych  (s± szybkie i nerwowe), ale wydaje się przypominać to ruchy g±sienicy.


Tutaj jest przypuszczalny model, U. carlei (8-15), i członek grupy g±sienic ciem porostowatych, jaki ma podobno przypominać (zdjęcia 16 i 17). Istotnie, wygl±da zdecydowanie nie-pajęczo i, szczególnie na zdjęciach 9, 12, i 13, podobnie do g±sienicy:

(from paper): Figs 8–17: General appearance of live male of Uroballus carlei n. sp. (holotype ; 8–15) and the caterpillars of Brunia antica (Walker, 1854) (16, 17). Scale bars = 1 mm.

Jaki jest to więc rodzaj mimikry? Mogło tu chodzić o trzy rodzaje, które wszystkie mogły ewoluować mniej więcej równocze¶nie.


Mimikra batesowska.
  Ponieważ modelowe g±sienice pobieraj± do ciał toksyny porostów i s± podobno niesmaczne, a także maj± drażni±ce włoski, paj±k mógł wyewoluować podobieństwo do g±sienicy, której już unikali napastnicy, bo nauczyli się, że jest toksyczna i niesmaczna.   


Agresywna mimikra. 
Mogły być jej dwa rodzaje:


a.) W pierwszym przez upodobnienie się do g±sienicy paj±k mógłby doj¶ć blisko do zdobyczy, które nie wyewoluowała strachu przed g±sienicami. (G±sienice jedz± przecież porosty, nie za¶ owady.) Skakunowate s± jednak mięsożerne i mog± skoczyć na niczego niespodziewaj±ce się owady, takie jak muchy i chrz±szcze, które podchodz± do nich, s±dz±c, że s± to tylko g±sienice.


b.) Autorzy pisz± również, że g±sienice „narażone s± na wyspecjalizowane pasożyty”, które składaj± jaja w g±sienicy, a potem ich wyklute potomstwo, jak na przykład malutkie osy, mog± wyjadać g±sienicę od ¶rodka. Jest możliwe, że te skakunowate mogły także wabić pasożyty, ponieważ paj±ki przypominaj± g±sienice, a kiedy pasożyt przychodzi, żeby złożyć jaja, paj±k łapie go i zjada.


Jak pisz± autorzy, hipoteza mimikry wymaga znacznie więcej pracy – zarówno w terenie, jak w laboratorium. Czy drapieżniki, które nauczyły się unikać g±sienic, unikaj± także skacz±cych paj±ków? I czy owady, które maj± do¶wiadczenia z g±sienicami i ucz± się nie bać się ich, podchodz± do paj±ków i s± zjadane? Oczywi¶cie, wszystko to zależy od znalezienia większej liczby tych paj±ków, jak również g±sienic, które maj± przypominać.

_______

Logunov, D. V. and S. M. Obenauer. 2019. A new species of Uroballus Simon, 1902 (Araneae: Salticidae) from Hong Kong, a jumping spider that appears  to mimic lichen moth caterpillar. Israel  Journal of Entomology 49:1-9.


A remarkable case of mimicry: Jumping spider imitates caterpillar

Why Evolution Is True, 7 maja 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

Jerry A. Coyne


Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego ksi±żka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkana¶cie języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza ksi±żka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na ¶wiecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miło¶nikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

(0)
Listy z naszego sadu
Chief editor: Hili
Webmaster:: Andrzej Koraszewski
Collaborators: Jacek Chudziński, Hili, Malgorzata Koraszewska, Andrzej Koraszewski, Marcin Kruk, Henryk Rubinstein
Go to web version