Prawda

Wtorek, 23 kwietnia 2024 - 21:37

« Poprzedni Następny »


Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach


Marian L. Tupy i Gale L. Pooley 2020-10-23


Jest rok 1980 i bierzesz ślub. Twoi rodzice postanowili zaprosić na wesele 100 gości. Przyjęcie kosztuje 100 dolarów na osobę czyli w sumie 10 tysięcy dolarów. Szybko przenosimy się do roku 2018. Teraz pora na ciebie. Urządzasz wesele dla swojego dziecka. Lista gości wzrosła o 72% (kilku staruszków już nie ma, ale liczba kuzynów eksplodowała). To znaczy, że musisz zaopatrzyć 172 ludzi. Cena za jednego gościa pozostała ta sama (chwilowo zapomnij i zignoruj inflację), więc spodziewasz się rachunku na 17 200 dolarów. Zamiast tego rachunek wynosi 4 816 dolarów, czyli mniej niż połowa tego, co twoi rodzice zapłacili za ciebie. Jak to możliwe, pytasz właściciela restauracji? Odpowiada, że na każdy jeden procent wzrostu liczby uczestników rachunek obniża się o jeden procent. A więc, podczas gdy liczba gości wzrosła o 72%, twój rachunek zmalał o 72%. Z pewnością takie rzeczy nie zdarzają się w prawdziwym życiu – a może jednak?


W rzeczywistości to właśnie stało się z przystępnością 50 podstawowych towarów w latach od 1980 do 2018. Przez te 38 lat populacja świata wzrosła z 4,458 miliardów do 7,631 miliardów, czyli o 71,2 procent. W tym samym czasie podstawowe towary, włącznie z energią, żywnością, materiałami i metalami stały się przeciętnie o 71,6 procent bardziej przystępne. Ujmując to inaczej, czas potrzebny do zarobienia pieniędzy na zakup tej samej jednostki w koszyku 50 towarów w 1980 roku wystarczał na 3,62 jednostki w 2018 roku. Skumulowany wskaźnik wzrostu dostatku wynosił 3,44 procenta rocznie. To znaczy, że przystępność naszego koszyka towarów podwajała się co 20,49 lat. Stosunek między wzrostem populacji a obfitością zasobów jest głęboko sprzeczny z intuicją, niemniej jest prawdziwy. Fakty zaskoczyły nas i zaskoczą was także.


Pokolenia ludzi na całym świecie uczono wiary w to, że istnieje stosunek odwrotności między wzrostem populacji a dostępnością zasobów, innymi słowy, że jeśli populacja rośnie, zasoby stają się “skąpe”. Historycznie rzecz biorąc, było to prawdą. W świecie zwierzęcym nagły wzrost dostępności zasobów, jak trawa po niezwykle obfitym deszczu, prowadzi do eksplozji populacji zwierząt. Eksplozja populacji prowadzi następnie do wyczerpania zasobów. Z kolei wyczerpanie zasobów prowadzi do zapaści populacji. Jeśli poważnie traktujesz teorię ewolucji – a my to robimy – wiesz, że ludzie wyewoluowali ze znacznie skromniejszych początków i byli znacznie bardziej narażeni na zmienne koleje losu.


Z czasem jednak ludzie rozwinęli skomplikowane rodzaje współpracy, które podnoszą ich bogactwo i szanse przeżycia. Spójrzmy, na przykład, na handel i wymianę. Jak napisał brytyjski autor, Matt Ridley, w książce z 2010 roku The Rational Optimist: How Prosperity Evolves: “Istnieje uderzająco mało barteru u wszystkich innych gatunków zwierząt. Jest dzielenie się w rodzinach i jest u wielu zwierząt wymiana żywności za seks, włącznie z owadami i małpami człekokształtnymi, ale nie ma wypadków, w których zwierzę daje niespokrewnionemu zwierzęciu jedną rzecz w zamian za inną rzecz”. Handel jest szczególnie ważny podczas klęsk głodowych. Kraj dotknięty przez suszę, na przykład, może kupić żywność z zewnątrz. To nie jest opcja dostępna innym zwierzętom.  


Najważniejszą różnicą jednak między ludźmi a innymi zwierzętami jest nasza inteligencja i używanie tej inteligencji do robienia wynalazków i innowacji. „W pewien sposób wszystko jest technologią” – powiedział jeden z największych historyków ekonomii, Fernand Braudel (1902–1985) w książce Civilization and Capitalism. “Nie tylko najbardziej mozolne przedsięwzięcia człowieka, ale także jego cierpliwe i monotonne starania, by odcisnąć ślad na zewnętrznym świecie; nie tylko szybkie zmiany… ale także powolne ulepszenia procesów i narzędzi, jak również te niezliczone działania, które mogą nie mieć natychmiastowego, innowacyjnego znaczenia, ale które są owocem nagromadzonej wiedzy”.  


W ten sposób, przez wiele tysiącleci prób i błędów, nagromadziliśmy wiedzę, która pozwoliła nam na osiągnięcie prędkości ucieczki  - od braków do obfitości – gdzieś pod koniec XVIII wieku. Czterej  Jeźdźcy Apokalipsy (wojna, głód, zaraza i śmierć) nie zniknęli całkowicie – to byłby cud, a nie postęp. Świat jest jednak nieporównywalnie bogatszy niż był zaledwie dwa stulecia temu. Jeśli nam nie wierzysz, pomyśl przez chwilę nad 768 rodzajami płatków śniadaniowych, które możesz kupić w Walmart za zaledwie kilka minut pracy za minimalną płacę.


Mierzymy obfitość w “cenach w jednostkach czasu”. Cena w jednostkach czasu jest długością czasu, przez jaką trzeba pracować, by zarobić dość pieniędzy na zakup czegoś. Jest to cena w pieniądzach podzielona przez dochód na godzinę. Ceny w pieniądzach wyrażane są w dolarach i centach, podczas gdy ceny w czasie są wyrażane w godzinach i minutach. Na przykład, jeśli baryłka ropy naftowej kosztuje 75 dolarów a zarabiasz 15 dolarów na godzinę, cena w jednostkach czasu dojdzie do pięciu godzin. Jeśli cena ropy spadnie do 60 dolarów za baryłkę, a twój dochód wzrośnie do 20 dolarów, cena w czasie zmaleje do trzech godzin. Cena w pieniądzach spadła o 20 procent, ponieważ jednak twój godzinny dochód podniósł się o 33 procent, cena w jednostkach czasu spadła o 40 procent.   


Ceny w jednostkach czasu mają znacznie więcej sensu niż ceny w pieniądzach z co najmniej trzech powodów. Po pierwsze, ceny w jednostkach czasu unikają sporów i subiektywności powszechnej przy poprawkach na inflację. Po drugie, ponieważ efekty innowacji przejawiają się w zarówno w niższych cenach, jak i w wyższych dochodach (wydajniejsi ludzie są lepiej opłacanymi ludźmi) ceny w jednostkach czasu pełniej ujawniają skutki innowacji. Po trzecie, ceny w jednostkach czasu są niezależne od wahań walutowych. Zamiast oceniać standardy życia w Indiach i w Stanach Zjednoczonych przez porównywanie parytetu siły nabywczej dostosowanych cen litra mleka w indyjskich rupiach i amerykańskich dolarach, ceny w jednostkach czasu dostarczają uniwersalnego i standaryzowanego sposobu (godziny i minuty) mierzenia zmian dobrostanu.


Nasze badania cen w jednostkach czasu i obfitości zasobów zaczęły się, kiedy spojrzeliśmy na słynny zakład między nieżyjącym już ekonomistą z University of Maryland, Julianem Simonem, a biologiem z Stanford University, Paulem Ehrlichem. W zakładzie chodziło o ceny (z uwzględnieniem inflacji) pięciu metali: chromu, miedzi, niklu, cyny i wolframu, i obejmował okres od października 1980 roku do października 1990 roku. Ehrlich prognozował, że z powodu wzrostu populacji metale będą kosztowniejsze. Simon argumentował, że z powodu wzrostu populacji, metale będą tańsze.


Ehrlich myślał jak biolog, który nie jest specjalnie zainteresowany ekonomią. „Ponieważ zasoby naturalne są skończone, wzrost konsumpcji oczywiście ‘w sposób nieunikniony prowadzić będzie do wyczerpania i braku’” – pisał. I kontynuował:  

Obecnie istnieją bardzo duże zapasy wielu zasobów minerałowych, włącznie z żelazem i węglem. To, kiedy “wyczerpią się” lub będzie ich “brak”, nie będzie zależało po prostu od tego, jak wiele jest ich w ziemi, ale także od tempa, w jakim można je produkować i od sum, jakie społeczeństwo będzie w stanie płacić w standardowych ekonomicznych lub środowiskowych kategoriach za ich wydobycie i użycie. Dla większości zasobów ekonomiczne i środowiskowe ograniczenia zmniejszą konsumpcję, podczas gdy znaczne ilości pozostaną… Dla innych jednak, globalne “wyczerpanie” – to jest spadek do punktu, w którym światowego popytu nie da się już zaspokoić – jest na horyzoncie. Ropa naftowa jest podręcznikowym przykładem takiego zasobu.

Simon, z drugiej strony, myślał jak ekonomista, który rozumie siłę bodźców i mechanizmów cenowych dla przezwyciężenia niedoborów zasobów. Zamiast na ilość zasobów, patrzył na cenę zasobów. Widział niedobory zasobów jako tymczasową trudność, którą można rozwiązać przez zwiększenie wydajności, zwiększoną podaż, rozwój substancji zastępczych i tak dalej. Jak twierdził, związek między cenami a innowacją jest dynamiczny. Stosunkowa rzadkość prowadzi do wyższych cen, wyższe ceny tworzą bodźce do innowacji, a innowacje prowadzą do obfitości. Niedobór zamienia się w obfitość dzięki systemowi cen. System cen funkcjonuje tak długo, jak długo ekonomia opiera się na prawach własności, rządach prawa i wolnej wymianie. W stosunkowo wolnych gospodarkach zasoby nie wyczerpują się w sposób, w jaki obawiał się Ehrlich. W rzeczywistości mają tendencję do występowania w większej obfitości.   


Jak wiadomo, Simon wygrał zakład z Ehrlichem, kiedy rzeczywiste (tj. z poprawką na inflację) ceny tych pięciu metali spadły o 36 procent między październikiem 1980 roku a październikiem 1990 roku. W rzeczywistości, zwycięstwo Simona byłoby jeszcze bardziej imponujące, gdyby użył, tak jak my, cen w jednostkach czasu. Te ceny spadły o 55 procent między 1980 a 1990 rokiem. Jeśli rozciągniemy zakład Simona-Ehrlicha o wiele dziesięcioleci i bardzo rozszerzymy asortyment analizowanych towarów, odkryjemy stały trend ku większej przystępności zasobów w stosunku do kosztów ludzkiej pracy. Napawa więc otuchą, że w ostatnich latach uczeni zaczęli pisać o epoce obfitości, sytuacji, w której “technologia ma potencjał znacznego podniesienia podstawowego standardu życia każdego mężczyzny, kobiety i dziecka na planecie”.  


Niestety, potrzeba czegoś znacznie więcej niż jednego zakładu między dwoma uczonymi – lub też zresztą, niż tego artykułu – by świat pozbył się starej i szkodliwej koncepcji, że wzrost populacji i wyczerpanie zasobów idą ręka w rękę. Gdzieś jednak trzeba zacząć. Kiedy więc słuchacie producentów czarnych wizji w telewizji i w radio, kiedy czytacie apokaliptyczne przepowiednie o przyszłości ludzkości na Twitterze i w prasie, pamiętajcie, że z każdymi głodnymi ustami przychodzi para rąk i mózg zdolne do myśli, planowania i innowacji.  


Revisiting the Simon-Ehrlich Wager 40 Years On

Quillette, 13 października 2020

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

Marian L. Tupy


Redaktor naczelny HumanProgress i analityk Center for Global Liberty and Prosperity.

 

Gale L. Pooley


Wykładowca ekonomii w Brigham Young University, Hawaii.


Skomentuj Tipsa en vn Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1474 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
„Kryzys klimatyczny” to mistyfikacja   Williams   2023-09-25
„Najbardziej znany zabójca ludzi”: jakie są prawdziwe początki XIV-wiecznej Czarnej Śmierci?   Lewis   2023-09-15
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
„San Francisco Chronicle” bardzo myli się w sprawie biologicznej płci   Coyne   2023-06-09
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
“Daily Beast” wypacza epigenetykę oszukańczymi twierdzeniami, że dzieci mogą “odziedziczyć wspomnienia Holocaustu”   Coyne   2017-10-05
“Konwergentna” ewolucja mrówek grzybiarek Starego i Nowego świata   Coyne   2023-03-23
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
“Partenogenetyczny” rak rozmnaża się bez seksu: czy to jest nowy gatunek?   Coyne   2018-02-17
“Rogi” trylobitów mogły być używane jako broń w walkach między samcami   Coyne   2023-02-15
“Scientific American” poświęca się polityce, a nie nauce; odmawia publikowania krytycznych analiz swoich fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń   Coyne   2022-09-01
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
‘Raniąca’ idea merytorycznych podstaw nauki    i Jerry Coyne   2023-05-29
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
10 twierdzeń działaczy walczących w Afryce z GMO o tym, dlaczego postępy w biotechnologii upraw powinny zostać odrzucone – i dlaczego są one błędne   Maina   2022-11-17
100 milionów lat ozdabiania się śmieciami   Yong   2016-07-05
12 podstawowych punktów biologii ewolucyjnej   Cobb   2016-03-02
Pseudonauka Masaru Emoto   Novella   2017-12-18
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Paradoksalne cechy genetyki inteligencji   Ridley   2013-12-18
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Klasyczna historia skorygowana: porosty to grzyby + glony + drożdże (inne grzyby)   Coyne   2016-08-05
Homo floresiensis, hominin “hobbit”, w Internecie   Coyne   2016-11-25
No pasarán    Tonhasca Júnior   2023-03-04
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
„ Całujące się” koralowce złapane in flagranti   Yong   2016-07-28
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
A jednak chorują na raka    Łopatniuk   2016-02-13
Czyste okrucieństwo cięć w pomocy żywnościowej   Lomborg   2017-08-07
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dlaczego mamy alergie?   Zimmer   2016-01-28
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dlaczego większość zasobównie wyczerpuje się   Ridley   2014-05-04
Dlaczego zwierzęta są urocze?   Coyne   2014-12-30
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Dziwaczne, wysysające krew czerwie jurajskie   Cobb   2014-06-28
Ewolucja, ptaki i kwiaty   Coyne   2014-06-02
Gigantyczne “paleonory” wykopane przez wymarłe ssaki   Coyne   2017-06-29
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Jak karakara wygrywa z osami   Cobb   2013-12-29
Kiedy zapada noc i ziemia jest ciemna   Tonhasca Júnior   2023-02-10
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Komisja Europejska ukrywa naukę o pszczołach   Ridley   2017-05-03
Malaria pachnąca cytryną    Zimmer   2015-04-07
Małpo ty moja   Koraszewski   2015-04-17
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Minęło 40 lat od wydania „Samolubnego genu” – śmiała książka Richarda Dawkinsa ostała się próbie czasu   Ridley   2016-02-17
Niezwykły pasikonik szklany   Naskręcki   2014-05-27
Nowe badanie wskazuje na jednego oszusta   Coyne   2016-08-18
Nowy i dziwaczny rodzaj mimikry: nasiona rośliny naśladują kształt i zapach odchodów zwierzęcych, by ułatwić roznoszenie ich przez żuki gnojowe   Coyne   2015-10-20
O porażkach wolności i lęku przed nauką   Dennett   2016-05-20
O rzeczywistości rasy i odrazie do rasizmu    i Brian Boutwell   2017-09-04
Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku     2017-12-29
Olbrzymie armie o niezliczonych umiejętnościach    Tonhasca Júnior   2024-02-08
Osobisty mikrobiom w cyfrach   Zimmer   2014-08-14
Ostrogony nie są naprawdę “żywymi skamieniałościami”    Coyne   2015-07-29
Palestyńska intersekcjonalność z nazistami   Frantzman   2017-07-08
Pochwała ignorancji, czyli wiem, że nie wiem   Cullen   2017-01-11
Przykre niespodzianki, czyli czerniak i siwizna   Łopatniuk   2015-08-01
Przypuszczalnie złamana kość    Coyne   2015-06-04
Rozum i Wiara IICzyli takie sobie rozmowy o religijnych „prawdach” i problemach z nimi związanych.   Ferus   2015-11-22
Ryba z biodrami   Mayer   2016-03-30
Siedem narzędzi myślenia   Dennett   2014-11-19
Skrzydlaci oszuści i straż obywatelska   Young   2014-01-02
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Twardy kwiat do zgryzienia    Tonhasca Júnior   2023-02-22
Wielkoskrzydłe   Naskręcki   2014-04-02
Wierzący nagradzani za życia   Coyne   2014-12-21
Wpaść w amok. Empiryczna analiza szaleńczych zabójstw pokazuje, że wyłaniają się dwa różne wzorce.   King   2023-06-03
Wątpliwi pomocnicy    Tonhasca Júnior   2023-04-08
Świetna ewolucyjna innowacjaktóra okazała się zgubna   Yong   2015-12-10
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Krew, znój, łzy i pot   Tonhasca Júnior   2023-01-19
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Po prostu nie mogę się doczekać, aby znów wyruszyć w trasę   Tonhasca Júnior   2022-10-27
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
A co to takie włochate?   Łopatniuk   2016-04-02
A genomy ciągle kurczą się…   Zimmer   2016-11-22
A teraz dobre wiadomości: Sprawy naprawdę idą w dobrym kierunku   Pinker   2015-11-24
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
A.N. Wilson znowu kopie Darwina, tym razem w “Times”   Coyne   2017-09-07
Adam i Ewa: dwoje, czy więcej niż dwoje przodków?   Coyne   2017-01-07
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
AI: gorąca randka z “Sydneyem ”   Gotefridi   2023-03-15
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Aktywacja telomerazy mogłaby prowadzić do leczenia samej starości   Ridley   2015-10-27
Aktywiści anty-GMO w Afryce szerzą mity i strach, ale nie przedstawiają żadnych naukowych dowodów   Abutu   2023-08-14
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Akupunktura kontra nauka, wersja lingwistyczna     2017-06-01
Akupunktura kwantowa   Novella   2019-04-23

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Lekarze bez Granic


Wojna w Ukrainie


Krytycy Izraela


Walka z malarią


Przedwyborcza kampania


Nowy ateizm


Rzeczywiste łamanie


Jest lepiej


Aburd


Rasy - konstrukt


Zielone energie


Zmiana klimatu


Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk